Үндесім фонетика – дыбыстың, буынның және сөздің үндестік құрылымын талдайтын фонетика саласы: Үндесімнің әуез жүйесі алдымен екіге бөлінеді: езулік әуез (палатальный тембр), еріндік әуез (лабиальный
Үндесім дауыстылар – ауыз қуысындағы тілдің көлденең қалпы мен ерін қатысынан пайда болады, Ү.д. анықтамасы екі белгіден құралады: а, ы – жуан, езулік Ү.д., ә, і, е – жіңішке, езулік Ү.д., ұ, о – жуан
Үндесім (сингармонизм) талдау – дыбыстардың Ү. тіркесімінің жасалымын (артикуляциясын) анықтайды; – дыбыстардың Ү. тіркесімінің айтылымын (акустикасын) анықтайды; – дыбыстардың Ү. тіркесімінің естілім
Үндесім дауыссыздар – жуан езулік дауыссыздар – тіл ауыз қуысында кейін шегініп жатады, тілдің ауыз қуысындағы көлденең қалпына қарай кейінді, ерін жазылып (езу тартып) барып жасалады, ерін қатысына қ
Үндесім (сингармонизм) – жуан әуез – сөз құрамындағы тіл арты дауыстылар мен кейінді дауыссыздар тіркесінің әуезі; жіңішке әуез – сөз құрамындағы тіл ортасы дауыстылар мен ілгерінді дауыссыздар тіркес
Үндестік заңына келмейтін қосымшалар – сингармонизмге, үндестік заңына бағынбайтын жұрнақтар: «гер», «дікі», «паз». Бұл жұрнақтар түбір сөзге қосылып жазылатынын, ондай жұрнақпен жазылған сөздің түбір
«Үмбет ұлы Мәжитке жауап» – «Еңбекші қазақ» газетінің 1926 жылғы санында жарияланған Т.Шонанұлының мақаласы. Мақала Үмбетұлы Мәжиттің «Күмәндіміз» атты мақаласына жауап ретінде жазылып, «Латын әліппес
Үлкен сызықша «−» − бытыранды ұғымдарды шоғырландырып, жалқыланған ұғымдарды жалпыландырып, теңелерлік нәрселерді теңеп, балап айтатын орындарда қойылатын белгі. Мыс., Көк шалғын, ағаш, бұлақ – бәрі ж
Үйлесім (ассимилятив) талдау – дыбыстарды Ү. тіркесімінің жасалымын (артикуляциясын) анықтайды; – дыбыстардың Ү. тіркесімінің айтылымын (акустикасын) анықтайды; – дыбыстардың Ү. тіркесімінің естілімін
Үйлесім (ассимилятив) – іргелес дауыссыздардың бір-біріне өзара артику- ляциялық икемделуі: іргелес үйлесім – қатар тұрған екі дыбыстың өзара әсері; ілгерінді дауыссыз – дауыссыздың іргелес тұрған жің