Серер тайпасының тілінде есімі «қор болмайтын жан» деген мағына беретін шайыр, тұтқыннан босап шыққан сәттен соғыстың соңына дейін партизандық қарсылық қозғалысының құрамында болып, бірнеше мәрте жарақат алған.

Абай «Сөздерді» 45-53 жас аралығында, «мыңмен жалғыз алысқан», «соқтықпалы, соқпалы» өмір жолынан өткен, қайран жастығы артта қалған, тағдыр тауқыметін тартып есейген, болыстыққа түсуге тәуекел еткен, күйбең тірліктен күйзеліп, күдер үзген, етжақындарынан айырылып қайғыдан қан жұтқан, өмірдің ащысын да, тұщысын да әбден татқан, қайран сөзі қор болған жеке басының экзистенциальді мектебінен өткен кезінде жазған еді.

Әрине, бұл тақырыпты, яғни, өткен ғасырдағы басқа құрсау, мойынға ажырғы iлiнген қор өмiрдi, оның соңғы мезгiлiндегi саяси өзгерiстер мен қоғамдық формациялар алмасуы тұсындағы халықтың идеялық қайшылығын, өлгенде әрең қол жеткiзген тәуелсiздiгiнен жерiнуiн, соңынан барып оны амалсыз шырамытып, жан тарта бастауын, жиып айтқанда, осы бiр күрделi кезең шындығын игеру оңай шаруа емес.

Әйгілі Әлқиссаның осы туындысын бірде өзіне талдап бергенде, «шенеунік боп қор болған құлыным-ай» деп құшағына алғаны бар.

Екі қыздың сөзін тыңдап жатып, сұлу жаны қорланып, қор ете қалды.

Қазақ оқырмандарын дүниежүзілік әдеби процеспен таныстыруға бағытталған кітаптарды аударумен қатар, төл шығармаларымызды әлемдік аренаға шығаруға сүбелі үлес қосып жүрген қор директоры Рауан Кенжеханұлымен Абай туындыларының тәржімалану барысы мен аударма саласының қоғамдық жүйеге ықпалы жөнінде әңгімелестік.

Жайсаңғали да қашанғы қатыннан сөз естіп, қор болып отырсын, күндердің бір күнінде үйдің маңында ашылған автотұраққа күзетшілікке орналасты.

«Есіл өткен өмір-ай!», – дейтін баяғыда әкесі қор болып жүрген жандарға.

Ол әскерде жүргенде тұтқиылдан сап етіп, тұнығын лайлаған әлдекімнің адамгершілікке жатпайтын жат қылығына бола Айгүлдің де, өзінің де өмірлерін қор етіп, болашақтарына көлеңке түсіруге, соған дейінгі армандарынан бас тартуға жан дүниесімен қарсы.

– Бірақ шеберлік бірден келе қалсын ба, ә дегенде талай қымбат ағашты қор қылдық қой.

Есіл Тұмаға туған жерден жырақта қалып, бүкіл өмірі қорлықпен, азаппен, сағынышпен қор болып өткен боздақтарды жұбатып қана қоймай,

Бірақ, түрмеде қор болған жастық ғұмыр мен күйреген денсаулықты кім қалпына келтіріп береді?