Кейде туындыларымды фильм сценарийіне ұқсатқым келетіні бар.

«Қыз Жiбек» атты фильм түсiру туралы ой ХХ ғасырдың сонау қырқыншы жылдарында-ақ туындаған екен.

Сондай-ақ, жазушының пiкiрiнше, бұл фильм қазақ халқының бүкiл салт-дәстүр, әдет-ғұрып, этнографиясын көрсететiн, ұлт тұрмысының панорамасын жасайтын эпикалық дүние болуы қажет едi.

Ол осындай фильм түсiрудi сонау 50-жылдардан берi армандаған екен.

– «Бұл көркем фильм емес, ғылыми-көпшiлiк фильм болып кетiптi», «бастан-аяқ қазақтың киiм-кешек, әшекей-бұйым, тұрмыс жабдықтарын көрсететiн этнографиялық шығарма ғой мынау», «әртiстердiң шаш қойысы, киiмдерi тарихи шындыққа сәйкес келмейдi», «Тiлендиев – композитор емес, кәсiби бiлiмi жоқ, оның фильмге жазған музыкасы – нағыз бұзақылардың музыкасы» деген сияқты «кемшiлiктер» қаздай тiзiлдi.

– «Бұл көркем фильм емес, ғылыми-көпшiлiк фильм болып кетiптi», «бастан-аяқ қазақтың киiм-кешек, әшекей-бұйым, тұрмыс жабдықтарын көрсететiн этнографиялық шығарма ғой мынау», «әртiстердiң шаш қойысы, киiмдерi тарихи шындыққа сәйкес келмейдi», «Тiлендиев – композитор емес, кәсiби бiлiмi жоқ, оның фильмге жазған музыкасы – нағыз бұзақылардың музыкасы» деген сияқты «кемшiлiктер» қаздай тiзiлдi.

Сонда не, ғылыми-көпшiлiк фильм түсiруге болмай ма?

Түпнұсқада фильм ұзақтығы 3 сағаттан асады.

Ол фильм әлденеше рет жұртшылыққа көрсетілген.

Оның шығармаларының желісі бойынша елі-мізде фильм де түсірілуде, театр сахналарында спектакльдер де қойылуда.

Әйтсе де, кейінгі буынның басым бөлігі кітаптан оқығаннан гөрі, телехикая не фильм түрінде көргенді, ойын нұсқасында ойнағанды ұнатады.

1972 жылы осы фильм үшін А.Михалков-Кончаловскийге, Э.Тропининге (сценарий авторлары) және А.Әшімовке Қазақстан мемлекеттік сыйлығы берілді.

Сонда бұл фильм «Қыз Жібекпен» қатар түсірілген болды ғой?

– «Атаманның ақыры» қазақ тарихындағы детектив жанрындағы тұңғыш фильм болса,«Қыз Жібек» – тұңғыш тарихи фильм.

– «Атаманның ақыры» қазақ тарихындағы детектив жанрындағы тұңғыш фильм болса,«Қыз Жібек» – тұңғыш тарихи фильм.

Оған дейін бізге тарихи фильм түсіруге рұқсат бермеген.

Осы фильм маған жүктелгенде, басты рөлде мен сені көрдім.

Жалпы, бұл фильм Димекеңнің тапсырысымен түсірілген.

Фильм оқиғаларындағы ХХ ғасырдың 20-жылдарына тән көріністер сонау алыстағы Хиуадан табылды.

Сөйтіп фильм кадрларының біраз бөлігі Өзбекстан жерінде түсірілді.

Фильм бітіп, монтаждалып жатқанда, Шәкеңнің: «Бала, жақсы!» – деп арқамнан қаққаны бар.

– Әрине, фильм туралы сөйлесер едік.

Фильм деген енді Шәкеңнің «потологі» ғой.

– «Тұшынып көретін тарихи фильм жоқ.

Сондықтан ба екен, әкем жаздырып алатын қалың басылымның ішінен «Жаңа фильм» журналын парақтағанда, оның соңғы жағындағы «Бас редактор – Қажығали Мұханбетқалиұлы» деген есім мен үшін етене таныс, ерекше жақын болып тұратын.

Мәселен, кешкі серуенге шыққан екі ақсақалдың әріден тартқан әсерлі естеліктері арқылы-ақ тіршіліктің мәні туралы ойлантатын «Өмір» әңгімесі, қысқаметражды көркем фильм сияқты бәрі де көз алдыңнан таспадай өріліп өте шығатын, жас келіншектің сезім сырын шертетін «Қарымта», кейпкерлерімен бірге сізді де тоғай аралатып, балыққа ертіп әкететін мейлінше шынайы «Берекесіз тоғайы», балаға да, ересек оқырманға да айтары мол «Атымтай» мен «Муратик»…

Кітап оқу, музыка тыңдау, фильм, спектакльдер көру, мұражайлардағы картиналарды тамашалау арқылы біз ең алдымен өзімізді тәрбиелейтінімізді кейде ескереміз, кейде ескере бермейміз.

ҚазҰУ Голландия және Түркия медиакомпанияларымен бірлестікте үш деректі фильм түсірді және «Ұстаздың оралуы» деген жаңа киножобаны көрермендер назарына ұсынды.

Ал жиырма жасында өмірден өткен ақын қыз Шолпан Иманбаева, күш атасы Қажымұқан Мұңайтпасов, Рейхстагқа ту тіккен Рақымжан Қошқарбаев, екі мәрте Кеңестер Одағының батыры Талғат Бигелдиновтың кіндік қаны тамған Астана маңындағы Майбалық деп аталатын жер турасындағы деректі фильм де көрерменнің көзайымына айналғаны анық.