Олар мынандай айқын белгілерді құрайды: а) олардың етістік жүйесінің біркелкілігі: бір өзгермейтін негіз тиісті бөлшектерді қосумен мезгілді, форманы, көңіл-күйді білдіру үшін қолданылады: mwe te maze — Мен жедім (te — өткен шақ көрсеткіші), mwe ke maze — Мен жеймін (ke — келер шақтың көрсеткіші); б) қарқындылықты немесе көптілікті білдіру үшін қайталауды кеңінен қолдану: pedra-pedra — тастар, amigo-amigo — достар, grande-grande — өте үлкен, dulce-dulse — өте тəтті, china-china — қытай халқы; im taak, im taak, im taak — bot im no se notin — Ол көп сөйлейді, бірақ ештеңе айтпайды (соңғы мысал Ямайка аралының креол тілінде келтірілген); в) зат есімнің мағынасын білдіретін «зат» есімдіктің «не?» деген сұрағына жауап беріп қолданылады; г) ортақ лексикалық-семантикалық заңдылықтар, атап айтқанда маңызды омонимия: бастапқы тілдің фонологиялық жүйесін жеңілдету нəтижесінде (крио тілінде): 1.

Семантикалық парадигмалар - бұл семантикалық жақындыққа немесе қарама-қайшылыққа негізделген лексикалық топтар, тіпті ресми сəйкестілік жəне кең мағынадағы семантикалық қашықтық (омонимия жағдайлары), олардың компоненттері белгілі бір негізде бір-бірімен байланысты.

Лексика-семантикалық тәсілмен омонимия жолымен терминдер пайда болды.

Түйін сөздер: сөз тіркесі, фразеологиялық тіркес, фразеологизм-термин, терминдену, бейтерминдену, қайта терминдену, омонимия, полисемия.

Фразеологизм-терминдердің табиғатын зерттей келе, омонимия, полисемия сияқты лексика-семантикалық үдерістер терминология саласынада тән құбылыс деген пікірге келеміз.

Бір ғылым саласының терминологиялық жүйесінде омонимдік тіркестерді кездестірмесек те, пәнаралық омонимия тіл білімі саласында орын алатын құбылыс.

Түйін сөздер: түркі тілі, көне түркі тілі, консервативтілік, дыбыстық сәйкестік, тарихи семантика, кірме сөздер, лексикалық параллельділік, тарихи синонимия, тарихи омонимия, полисемантика.

Тағы бір ата кетерлік жайт, түркі тілдерінің тарихи лексикологиясын зерделеуде тарихи синонимия, тарихи омонимия, тарихи антонимия, полисемантика сияқты мәселелерді анықтай түсу керек.

Көне түркі сөздігі материалдары синонимия, омонимия, антонимия құбылыстарының тілімізде кемі мың жыл бұрын да болғанын аңғартады.

Бешировтың «Омонимия в современном кумыкском языке» (2002) деген зерттеулерінде көрініс тапты.

6-кесте – Семантикалық тәсіл арқылы жасалған компьютер терминдері Жалпы лексикадағыдай арнаулы лексикада да көпмағыналық, омонимия, антонимия, синонимия сияқты семантикалық процестердің болып жататындығы жаңалық емес [9, 1991: 82].

Ал омонимия мен антонимия арнаулы лексика үшін соншалықты жат құбылыс емес.

Сонымен қатар моносемия, омонимия, синонимия, қабылданбаған терминдер ұғымдарына сипаттама беріледі.

Осы шарт екі мәнділігін (белгісіздік) төмендетеді, омонимия және синонимия оған келтіреді [2, 34]; - Моносемия — ол қатынас бір белгі бір ұғымға жататын кезде белгілер мен ұғымдар арасындағы ара қатынас.

Омонимия екі немесе одан көп ұғымдарда сәйкес белгілер бар болса, пайда болады.

Сонымен қатар қазақ тілі терминологиялық қорының негізі болып табылатын сөздіктерде кездесетін кемшіліктерді төмендегіше топтастырып көрсетуге болады: - терминологиялық бірізділіктің сақталмауы; - салаішілік әркелкілік (варианттылық, жарыспалылық, синонимия, омонимия, полисемия); - салааралық әркелкілік (варианттылық, жарыспалылық, синонимия, омонимия, полисемия); - «әсіре қазақшалауға» ұмтылу; - қолдан тым жасанды сөз жасауға әуестік; - жалғаулардың әркелкі жалғануы; - әртүрлі сөз таптарынан термин жасау; - бір терминнің жекеше және көпше түрде берілуі; - бірнеше сөз тіркесінің термин ретінде берілуі; - бір ғана терминнің түрліше тұлғада жазылуы; - салаға қатысы жоқ атаулардың термин ретінде алынуы; - сараптауды қажет ететін баламалар [4].

Сонымен қатар қазақ тілі терминологиялық қорының негізі болып табылатын сөздіктерде кездесетін кемшіліктерді төмендегіше топтастырып көрсетуге болады: - терминологиялық бірізділіктің сақталмауы; - салаішілік әркелкілік (варианттылық, жарыспалылық, синонимия, омонимия, полисемия); - салааралық әркелкілік (варианттылық, жарыспалылық, синонимия, омонимия, полисемия); - «әсіре қазақшалауға» ұмтылу; - қолдан тым жасанды сөз жасауға әуестік; - жалғаулардың әркелкі жалғануы; - әртүрлі сөз таптарынан термин жасау; - бір терминнің жекеше және көпше түрде берілуі; - бірнеше сөз тіркесінің термин ретінде берілуі; - бір ғана терминнің түрліше тұлғада жазылуы; - салаға қатысы жоқ атаулардың термин ретінде алынуы; - сараптауды қажет ететін баламалар [4].

Түйін сөздер: Омонимия, оқыту үрдісі, педагогикалық аспект, лингвистика, білім сапасы, жаңа технология, т.б.

- омонимия құбылысы арқылы ұлт тілінің этномәдени болмысымен танысу;