Мұнар қашан ашылады?

«Батып бара жатқан күннің сарғыш мұнар сәулесі төңіректі түрлендіріп, қалың қабақ астында ағып жатқан Днепрге қиықшалай түседі.

Мұнар мұңнан арыла алмай жүрген көңілсіз күндерінің бірінде Эмманың өмірінде ерекше оқиға болды.

Түркістан легионының фототілшісі ретінде спектакльді Венаға арнайы барып көрген Ғайпен Бейісов сахнаға бір жас қыздың көзі көрмейтін қарияны жетектеп шыққанын, қарттың: «Мұнар да мұнар, мұнар күн, Сәулесіз меңіреу қара түн.

Түркістан легионының фототілшісі ретінде спектакльді Венаға арнайы барып көрген Ғайпен Бейісов сахнаға бір жас қыздың көзі көрмейтін қарияны жетектеп шыққанын, қарттың: «Мұнар да мұнар, мұнар күн, Сәулесіз меңіреу қара түн.

Түркістан легионының фототілшісі ретінде спектакльді Венаға арнайы барып көрген Ғайпен Бейісов сахнаға бір жас қыздың көзі көрмейтін қарияны жетектеп шыққанын, қарттың: «Мұнар да мұнар, мұнар күн, Сәулесіз меңіреу қара түн.

Әдебиетке араласқан қырық жылға жуық уақыт iшiнде жазушы қаламынан, ғылыми еңбектерiн есепке алмағанда, ондаған әңгiме, «Тазының өлiмi», «Қара қыз», «Бiр атаның балалары» сияқты повестер, «Көк мұнар», «Көк балақ», «Аласапыран», «Сары қазақ», «Шахан серi» романдар және «Мен» атты мемуар туды.

(Мағауин М.; М12; Көк мұнар: Роман.

«Қобыз сарынына» әлі қолымыз жетпегенмен, «Көк мұнар» қолдан қолға тимей оқылып жатқан кез.

Осы атаумен Мұхтар Мағауиннің «Көк мұнар» романын оқып шыққаннан кейінгі әсерімді, ұмытпасам, 1973 жылдың соңында жазыппын.

«Көк мұнар» – сіз және біз жайлы роман.

Жастарға жақсы таныс жазушы Мұхтар Мағауиннің «Көк мұнар» атты романын оқу үстінде есіме ұстазымыздың осы сөздері түсті.

Төрт ай өткен соң жазғы демалыс басталды да, «Көк мұнар» туралы жазғандарым сол бойы қала берді.

Сонда ол «Көк мұнар» кім жайлы, не жайлы роман?

Бірде достасып, бірде алысқан, кейде қуанып, мәз-мереке көрген немесе ащы күйік, ыстық жас төгіп өкінген, жеңілу мен ұтылу жазасын шеккен, болмаса жеңіс, табыс, қуаныш, шаттық тапқан, қысқасы, бар тынысы балқыған жазушылық жүректен ғана шын шығарма туады», – деп ұлы Мұхтар Әуезов айтқандай, «Көк мұнар» – жүректен шыққан дүние.

Жетпісінші жылдардың басында «Көк мұнар» романы жарияланғанда қазақ әдеби сыны оны жатырқай қабылдаған сыңайлы.

Екіншіден, «Көк мұнар» – талантты, ойлы жастарға еркін ойлауға мүмкіндік бермеген, оларды тұсау мен жуасыту үшін сұрқия әрекеттердің небір күрделі түрлерін іске асырып отырған Кеңес өкіметінің адамға жат отарлық саясатын көркем мазмұнға көшіре бейнелейтін шығарма.

Менің Мағауин шығармаларына деген ықыласым «Әуелгі әңгімелерінен» бастап, «Тазының өлімі», «Бір атаның балалары», «Қарақыз» хикаяты, «Көк мұнар» романына жалғасып кете барады.

…Байқайсыз ба, ақын жанында – біздің Жұматайымыздың жанында көлденең көзге көрінбей көкше мұнар, көгілдір елестей ерекше бір нәзік, нәркес, сұлу Дүние ылғи жүреді де қояды.