Ол үшін екі суретті көлемдік өлшемдерін бірдей масштаб тұрғысынан қарап, екеуінің де бір бағытқа қарап тұрған көріністерін салыстыру қажет.

Домбыра шеберлері осы қарапайым өлшемдерді масштаб бойынша үлкейтіп, 35 күн уақыт жұмсаған.

Соған сәйкес: аб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (араб, архесиллаб, мазһаб, масштаб, штаб, хиджаб); об дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (гардероб, гидрофоб, микроб); уб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (автоклуб, аэроклуб, бизнес-клуб, интернет-клуб, клуб, куб, мотоклуб, спорт-клуб, фитнесклуб); аг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (аншлаг, архипелаг, бактериофаг, детритофаг, рейхстаг, рычаг); орг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (комсорг); ург дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (драматург, жазушы-драматург, кардиохирург, кинодраматург, металлург, нейрохирург, хирург); фаг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (ксилофаг, макрофаг, олигофаг, сапрофаг, саркофаг, энтомофаг); яг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (варяг); ог дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (ағартушы-педагог, акушер-гинеколог, аналог, антрополог, археолог, астролог, бактериолог, барлаушы-геолог, биолог, бульдог, геолог, герцог, гидролог, гинеколог, гляциолог, косметолог, маркетолог, метеоролог, минеролог, мифолог т.с.с.); ад дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (бал-маскарад, жад, жиһад, лимонад, мармелад, рафинад, шоколад т.с.с.); айд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (слайд); ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (авангард, гепард, электркард); ед дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (швед); ейд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (рейд); еид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (нуклеопротеид, протеид, хромопротеид); фуд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (фаст-фуд); юд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (фотоэтюд); ярд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (бильярд); ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (стюард); яд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (наряд); ряд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (авиаотряд, отряд, разряд, снаряд); ид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (альдегид, антимонид, геноцид, гербицид, гибрид, диоксид, оксид, пластид, полигибрид, силицид, суицид т.с.с.); од дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (анод, бутерброд, взвод, диод, йод, катод, метод, электрод, эпизод т.с.с.); оид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (астероид, гаплоид, дифтонгоид, коллоид, органоид т.с.с.); орд дыбыс тіркесіміне біткен сөздердегі (аккорд, билборд, рекорд, сканворд, скейтборд, сноуборд) б, г, д дыбыстарының орнына п, к, т әріптерін жазу керек.

Мен қалталы олигарх емеспін, егер өзгерістерді тез болдыру және масштаб жағынан алып қарайтын болсақ, өз деңгейімде мен барынша өзімнің айналама әсер етуге тырысамын және олардың әсерінен өзім де өзгеруге тырысамын \\ жақсы жағынан және мемлекет жекелеген азаматтардан қалыптасады ғой, сол себепті азаматтардың барлығы саясатқа қызығуы міндетті емес.

Мен қалталы олигарх емеспін, егер өзгерістерді тез болдыру және масштаб жағынан алып қарайтын болсақ, өз деңгейімде мен барынша өзімнің айналама әсер етуге тырысамын және олардың әсерінен өзім де өзгеруге тырысамын /^INC жақсы жағынан және мемлекет жекелеген азаматтардан қалыптасады ғой, сол себепті азаматтардың барлығы саясатқа қызығуы міндетті емес.

[IT маман, ер адам]: Масштаб.

Баяғыда маған масштаб қызық еді, масштаб болмаса, мен қиналатынмын, бар ғо*, /и/^INC мен бір ретте фильм көрдім.

Баяғыда маған масштаб қызық еді, масштаб болмаса, мен қиналатынмын, бар ғо*, /и/^INC мен бір ретте фильм көрдім.

Сояқта бір адам сабақ беріп жатады да, ал мен байқап отырм, бізде көбімізде деген масштаб болмаса...

[Кәсіпкер, 2-ер адам]: Масштаб болмаса, ешкім кіргісі кемейді де /темаға/^INC ше.

Мен былаймын ғо, /короче,/^INC жеті мың, \\ менде жеті мың бар ғой, менде, андай өзінің бір өте /лояльный/^INC қасықтап жинап жүрген адамдарым ғой, /и/^INC қантар оқиғасы басталған кезде біз енді былай ойладық, былай ойладық, сол кезде енді шештім: /Ладно, давай./^INC Біз бағанағы масштаб жағынан ойландым да мен, кішкене /оффтоп/^INC болады, бірақ мен, мысалы, анама /звондадым/^INC да, сол күнде әлі бірнеше күн /звондадым,/^INC сол кезде анамның, мысалы, қаңтар оқиғасы жайлы ештеңе білмейтінін білдім де, ортасында жүрдік соның, /и/^INC мен ойладым да, бір тағдырдың адамы осындай болса, сондай қаншама адам бар қазір далаға шығып жүрген /и/^INC дұға айттым, шынымды айтсам, сол жерде, егер мен дұрыс емес жасасам, Алла, кешір, бірақ мен /кажется/^INC өзім /по совести/^INC жасаймын деп ше, /и/^INC соны жасаса бастадық, /и/^INC \\ жеті мыңнан жетпіс бес мыңға көтеріліп кетті ғо үш күннің ішінде.

[IT маман, ер адам]: Адам тұрғанын білмейміз, /и/^INC мен былай байқадым да, сіздер сияқты ондай масштаб жасамадым ғо*, көп заттарды сіздер сияқты мен белгілі бір адамдар оқиды дегенге...

[Кәсіпкер, 1-ер адам]: Масштаб керісінше не қылатын сияқты, бір қуатын сияқты, мен бір зат айта салайыншы.

[Кәсіпкер, 2-ер адам]: Масштаб қо, бұл /элементарный/^INC масштаб та, мысал үшін, /подписчик/^INC көп болуы да масштаб қо.

[Кәсіпкер, 2-ер адам]: Масштаб қо, бұл /элементарный/^INC масштаб та, мысал үшін, /подписчик/^INC көп болуы да масштаб қо.

[Кәсіпкер, 2-ер адам]: Масштаб қо, бұл /элементарный/^INC масштаб та, мысал үшін, /подписчик/^INC көп болуы да масштаб қо.

Жаһандану дəуіріндегі тілдік құбылыстар мен коммуникативтік тұрғыдан тілдер теңсіздігін сипаттайтын модельге тірек ретінде үш жаңа ұғым аталады: «социолингвистический масштаб (sociolinguistic scales); иерархия/порядок указателей (orders of indexicality); полицентричность (polycentricy)» [4].

- масштаб әсерін – қолданылатын ресурстардың көлемін өзгерту мен өндіріс көлемін

Қазақ тілінің жиілік сөздігіне сүйсенсек [6], Б аб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: араб/зт 854 архесиллаб /^INC зт 1 мазһаб/зт 11 масштаб/зт165 хиджаб/зт 17 штаб/зт 113 об дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: гардероб/зт 8 гидрофоб/зт 2 микроб/зт 34 уб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: автоклуб/зт 9 аэроклуб/зт 6 бизнес-клуб/зт 4 интернет-клуб /зт 1 клуб/зт 531 куб/зт 49 мотоклуб/зт 1 спорт-клуб/зт 3 фитнесклуб/зт 2 ерб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: герб/зт 25 омб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: ромб/зт 9 умб дыбыс тіркесіміне біткен сө^INC зт 344 уезд/зт 106 ид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: альдегид/зт 24 антимонид/зт 2 арсенид/зт 4 бактерицид/зт 2 бромид/зт 19 галогенид/зт 8 геноцид/зт 21 гербицид/зт 6 гибрид/зт 16 гид/зт 2 гидрид/зт 19 гидроксид/зт 206 гидроксохлорид/зт 3 гидропероксид/зт 1 гидрохлорид/зт 1 гипохлорид/зт 7 глюкозид/зт 1 дигидроксохлорид/зт 1 диоксид/зт 25 дипептид/зт 2 дихлорангидрид/зт 1 жадид/зт 1 индивид/зт 2 инсектицид/зт 3 ихтиопсид/зт 1 капсид/зт 2 карбамид/зт 18 карбид/зт 2 мүрид/зт 15 нитрид/зт 9 нуклеозид/зт 2 нуклеотид/зт 45 озонид/зт 4 оксид/зт 476 оксогалогенид/зт 1 оксохлорид/зт 5 пестицид/зт 11 пластид/зт 12 полигибрид/зт 1 силицид/зт 3 суицид/зт 22 сульфохлорид/зт 9 супероксид/зт 6 фенол-формальдегид/зт 2 фитонцид/зт 1 формальдегид/зт 1 формамид/зт 2 фосфид/зт 3 фунгицид/зт 3 хлорид/зт 191 цианид/зт 5 шахид/зт 7 эоксид/зт 2 эпоксид/зт 1 од дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: анод/зт 35 экспрессоид/зт 2 антикатод/зт 1 антипод/зт 1 белгі-код/зт 27 бутерброд/зт 6 взвод/зт 28 дресс-код/зт 2 еурокод/зт 48 диод/зт 3 йод/зт 72 катод/зт 70 код/зт 186 комод/зт 1 метод/зт 13 штрих-код/зт 1 экскурсовод/зт 7 электрод/зт 81 эпизод/зт 53 оид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер: астероид/зт 9 гаплоид/зт 11 геоид/зт 2 гранитоид/зт 1 диплоид/зт 2 дифтонгоид/зт 1 кардиоид/зт 1 каротиноид/зт 1 кератиноид/зт 4 коллоид/зт 12 коракоид/зт 1 кристаллоид/зт 4 моңғолоид/зт 2 органоид/зт 12 парасфеноид/зт 3 ризоид/зт 1 сфероид/зт 5 таблоид/зт 1 цистицеркоид/зт 3 Бұлардың ішінде аб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; об дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; уб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; аг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; орг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ург дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; фаг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; яг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ог дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ад дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; айд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ед дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ейд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; еид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; фуд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; юд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ярд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; яд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ряд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; ид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; од дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; оид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер; орд дыбыс тіркесіміне біткен сөздердегі б, г, д дыбыстарының орнына п, к, т дыбыстарын жазу керектігі талас тудырмайды.

Қазақ тілінің жиілік сөздігіне сүйенер болсақ, шет тілден енген мұндай сөз өте көп: • аб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (араб, архесиллаб, мазһаб, масштаб, штаб, хиджаб); • об дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (гардероб, гидрофоб, микроб); • уб дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (автоклуб, аэроклуб, бизнес-клуб, интернетклуб, клуб, куб, мотоклуб, спорт-клуб, фитнесклуб); • аг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (аншлаг, архипелаг, бактериофаг, детритофаг, рейхстаг, рычаг); • орг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (комсорг); • ург дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (драматург, жазушы-драматург, кардиохирург, кинодраматург, металлург, нейрохирург, хирург); • фаг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (ксилофаг, макрофаг, олигофаг, сапрофаг, саркофаг, энтомофаг); • яг дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (варяг); • ог дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (ағартушы-педагог, акушер-гинеколог, аналог, антрополог, археолог, астролог, бактериолог, барлаушы-геолог, биолог, бульдог, геолог, герцог, гидролог, гинеколог, гляциолог, косметолог, маркетолог, метеоролог, минеролог, мифолог, т.с.с.); • ад дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (бал-маскарад, жад, жиһад, лимонад, мармелад, рафинад, шоколад, т.с.с.); • айд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (слайд); • ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (авангард, гепард, электркард); • ед дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (швед); • ейд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (рейд); • еид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (нуклеопротеид, протеид, хромопротеид); • фуд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (фаст-фуд); • юд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (фотоэтюд); • ярд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (бильярд); • ард дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (стюард); • яд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (наряд); • ряд дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (авиаотряд, отряд, разряд, снаряд); • ид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (альдегид, антимонид, геноцид, гербицид, гибрид, диоксид, оксид, пластид, полигибрид, силицид, суицид, т.с.с.); • од дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (анод, бутерброд, взвод, диод, йод, катод, метод, электрод, эпизод, т.с.с.); • оид дыбыс тіркесіміне біткен сөздер (астероид, гаплоид, дифтонгоид, коллоид, органоид, т.с.с.); • орд дыбыс тіркесіміне біткен сөздердегі (аккорд, билборд, рекорд, сканворд, скейтборд, сноуборд) [4].