Айдалада, қыстауда бір отар қойға ие болып, мал бағып отырған шопанның мектеп-интернатта оқитын, ата-анасын сағынған екі баласы каникул басталарда тәрбиешінің «ертең машинамен жеткізіп саламыз» дегеніне қарамай, ешкімге айтпай, балалықпен жолға шығып кеткендері, артынша алай-дүлей боран басталып, түн болып, айдалада, қақаған суықта, үйлеріне жете алмай, екеуі бірдей қайғылы қазаға ұшырағандары баяндалады.

Дегенмен, мал бағу да білмеген адамға оңай тірлік емес екен, жас адамға тіпті қиын, ешқандай тәжірибем жоқ, малдың қыр-сырын жөнді білмейді екенмін.

Сол жылдары қыс ерекше қатты болып, мал шығыны да шамадан тыс орасан зор болды.

Шыны керек, – мал бағу маған құт болмады, аман-есен өткізіп, басқа кәсіппен айналыссам ба?

Мал бағудың сырын ұғып, жетіле бастадым.

Әрі қай жайтқа да ата-бабасынан бері мал бағып, төрт түліктің өзіндік орны мен қадір-қасиетін біліп өскен қазақтың баласы ретінде қарап, ой түюі де орынды.

Олар жаулап алғанда алдымен Бейбарыс мешітін әскери казармаға, кейін мал соятын орынға, сонан кейін сабын қайнататын зауытқа, ең ақырында шошқа қораға айналдырған.

Өмірімізде алғаш рет киіз үйге түнеп, таң бозында мал өргенде жаңа қызықтарға куә болдық.

Жануар мал да болса, иесін таниды екен, жылы тұрағын қимайды екен.

Жартылай феодал, жартылай капиталист болып қалған заманауи замандастарымыздан жөн сұрасақ: «Есектің артын жусаң да мал тап», – деп кеңес береді.

Әңгімені айтушы өзінің тыңдаушыларының назарын есектің артын жуып мал тапқан Қожекеңнің ісіне аударады.

Мал табу дегеннің не екенін, мал табушының кім екенін тыңдаушылар сонда ғана аңғара бастайды.

Мал табу дегеннің не екенін, мал табушының кім екенін тыңдаушылар сонда ғана аңғара бастайды.

Есектің артын жуып мал тапқан байдың мырзасы емес, Қожекеңнің өзі екені түсінікті болады.

Олардың кейбіреулері Жарылғасынға: «Сонда капитализм дегеніміз есектің артын жуып мал табу демексің бе?!» – дейді қызарақтап.

Әкесі ел-жұрттың, туған-туыстардың басын қосып, мал сойыдырып, батасын беріп, Петерборға оқуға аттандырады.

Қазақ қоғамы мал өсірудің жаңа концепциясына мұқтаж.

Белгіленген тақырыпқа байланысты қоғам назарын халқымыздың дәстүрлі құндылығы – мал өсіру кәсібінің бүгінгі жағдайына аударуды жөн санадым.

Малшылық, яғни мал өсіру – атакәсібіміз.

Ұлт өмірінің терең білгірі Әлихан Бөкейханов қазақ халқының мал өсіру кәсібіне байланысты түрлі пікір айтушыларға жауап беріп, «халықтың егінші болуы немесе мал өсіріп, малшы атануы ол өмір сүрген табиғи ортаға, жердің құнарына байланысты, қазақ даласында қандай жұрт өмір сүрмесін, ол басым түрде мал өсірумен айналысатын болады» деген.

Ұлт өмірінің терең білгірі Әлихан Бөкейханов қазақ халқының мал өсіру кәсібіне байланысты түрлі пікір айтушыларға жауап беріп, «халықтың егінші болуы немесе мал өсіріп, малшы атануы ол өмір сүрген табиғи ортаға, жердің құнарына байланысты, қазақ даласында қандай жұрт өмір сүрмесін, ол басым түрде мал өсірумен айналысатын болады» деген.

Ұлт өмірінің терең білгірі Әлихан Бөкейханов қазақ халқының мал өсіру кәсібіне байланысты түрлі пікір айтушыларға жауап беріп, «халықтың егінші болуы немесе мал өсіріп, малшы атануы ол өмір сүрген табиғи ортаға, жердің құнарына байланысты, қазақ даласында қандай жұрт өмір сүрмесін, ол басым түрде мал өсірумен айналысатын болады» деген.

Мен кәсіби тұрғыдан мал шаруашылығынан алыс адаммын.

Мәселен, біз қазақ зиялы қауымы советтік кезеңде де, сондай-ақ тәуелсіздік жылдары да атакәсібіміз – мал өсіру ісіне құрмет туғыза алмадық.

Өйткені оның өсірген мал өнімдерінің (еті, сүті, жүні, терісі т.б.) тауарлық құны болған жоқ.

Тарихтан мал өсірудің екі түрі мәлім.

Халықта «Жер малды асырайды, мал қазақты асырайды» деген сөз бар.

Бүгінгі медицина жайылымда аяғымен жайылған мал сүті мен етінің адам организміне пайдалы келетінін дәлелдеп отыр.

Біз осындай кең де берекелі жеріміз тұрғанда мал шаруашылығынан кете алмаймыз.

Олай болса бізге, мүмкін, мал өсірудің жаңа концепциясын даярлап, оны қоғамдық талдаудан өткізу қажет шығар?!

Ауылға мал өнімдерін өңдейтін өндіріс орындарын жеткізбей, іс оңға баспайды.

Соңғы уақытта Алматыда мал жүнінен тігілген киім сататын Моңғол елінің дүкендері ашыла бастады.

Ондай киім түрлері 70-80-ге жетеді екен (МХР-да бұрын 34-40 млн мал болған.

Мал өсіру еңбегі тартымды, бүгінгі сұраныстарға сәйкес болуға тиісті.

Мал өсіру кәсібін үйрететін оқу орындарын ашу қажет.

Мысалы, қазіргі кейбіреулер жаратпайтын «қалың мал» туралы, оның философиялық мән‑мағынасы туралы ғана жеке бір кітап жазуға болар еді.