Іздеу нәтижесі

Корпус көлемі: 5 305 құжат, 5 141 391 сөз

«жылы»

жы-лы

ж - дауыссыз, ұяң, тіл ұшы, жуысыңқы ы - дауысты, қысаң, езулік, тіл арты л - дауыссыз, үнді, ызың, ауыз жолды, тіл ұшы, жуысыңқы ы - дауысты, қысаң, езулік, тіл арты

3070 құжат табылды

  1. Қайым-Мұнар ТАБЕЕВ. Дерегі көп, керегі жоқ Желтоқсан

    Келер жылы киелі Желтоқсанға 35 жыл толмақ! 1986 жылдың сол ұмытылмас күндерінде Алматы көшелерінде мұздай қаруланған он мыңға жуық жазалаушы әскер, 16 мың жұмысшы жасақшылары, жүздеген милиция автокөліктері, өртсөндіргіш машиналар, БТР, арнайы автобустар қиқулап, қаланы азан-қазан қылып жатты… ҚСР Жоғарғы Кеңес комиссиясының анықтамасында ІІМ және ішкі әскер бөлімдері тәулік бойы белгіленген 421 маршрут бойынша партулдік қыметте жүрді.

    Мұны мәйiтхана мен Iшкi iстер министрлiгi тарапынан жiберiлген кәсiби қателiк деп жылы жауып қоя салуға болмас.

    Мысалы, студент Ербол Сыпатаевтың сүйегін ауылға апарғанда, туған әкесі «Менің балам емес, түйеші Мұқажанның баласы» деп, басын ала қашқанын көп адам біле бермейді. 1989 жылы Мұхтар Шахановтың тапсырмасымен комиссияның үш сарапшысы ауылына әдейі іздеп барғанымызда, бізбен жолығудан да қашып, тығылып қалған болатын. 1990 жылдың желтоқсан айында «»Қазақ әдебиеті» газетінің» редакциясына жетпісті алқымдаған мығым денелі ақсақал келді.

  2. Қуат Қайранбаев. Құштарлық

    Алдымнан шыққан бір мұғалім училищеге шәкірт қабылдау мерзімі өтіп кеткенін, менің кеш қалғанымды айтып, келесі жылы келуіме кеңес берді.

    Таудай талабым тасқа шағылып, кері қайтуға мәжбүр болдым. 1960 жылы әскер қатарына алынып, танк ротасына түскенім бар.

    Ол да менің талпынысымды байқаған болуы керек, теледидарда бірлесіп хабар дайындауға шақырды. 1974 жылы Советтің өзі жүргізген «Мың да бір рахмет!» атты хабарында алғаш рет экранға шықтым.

    Иә, аз ғана уақыт бірге қызмет жасап үлгерсе де, өзі өнеге тұтатын ұстазының жолын жалғастырған Құсыман аға «Мың да бір рахмет!» хабарын «Атамекен» деп өзгертіп, ұзақ уақыт бойы жүргізгені жұртшылық жадында. Әсіресе, Алматының іргесіндегі Калинин ұжымшарынан, «Дегерес» кеңшарынан 1943 жылы Сталинградты қалпына келтіруге аттанған 7 сыныпты жаңа бітірген 88 қыз туралы, Дінмұхамед Қонаев дүниеге келген Бақанас ауданы, Жезқазған кеншілері жайлы түсірілген хабарлар «Атамекеннің» айтулы дүниелері еді.

    Себебі дәл осы кезеңдері аға буын өкілдерінің жадынан бүгіндері де өше қоймаған «Алтыбақан», «Атамекен», «Сұхбат», «Қымызхана», «Арай», «Көкпар», «Халық қазынасы», «Тамаша», «Парыз бен қарыз», «Айтыс» бағдарламалары ұлттық құндылықтарға шөліркеген жұртшылыққа таудан аққан тұмадай таңдайларына тиген болатын. 1976 жылы республикалық теледидардың «Құрдастар» деп аталатын жастар редакциясына бас редактордың орынбасары болып келіп, келесі жылдан бастап жеті жыл бойы бас редактор қызметін атқарған Құсыман Игісін мұнда да көптеген ігі істердің басында тұрғанын білеміз.

    Атап айтқанда, 1984 жылы «Алатау» бас редакциясы ашылғанда алғашқы қадамдарынан бастап, бес жыл бойы бас редакторы, кейіннен республикалық телерадиокомитетте Аймақтық телехабарлар тарату басқармасы құрылғанда бірнеше жыл сонда бас редактор қызметін атқарып, өңірлердегі қаламының желі бар, телехабар жасауға ебі бар жастарды тартқаны, оларды мамандыққа баулығанын шәкірттері айтып жүр.

  3. Ғалымқайыр МҰТАНОВ. Әл-Фараби Біріккен Ұлттар Ұйымын басқарар еді

    Мерейтой жылы халықаралық мәртебеге ие болған әл-Фараби орталығы ойшыл мұрасын зерттеуге байланысты дүниежүзілік ақпаратты жинау және оны жүйелеу бойынша орасан зор жұмыс атқаруда.

    Ойшыл еңбектерінен адамзат қандай тағылым алуы керек деп ойлайсыз? Адамзатқа ортақ ұлы тұлға әл-Фарабидің мерейтойы жылы әлем оның болмысын бүгінгі күннің танымы биігінен тағы бір таныды.

  4. Досмұхамбет КІШІБЕКОВ . Қазақтың бүкіл тұрмыс-тіршілігі – философия

    Шиелі кенті ежелгі заманнан бері Орынбор мен Ташкентті жалғастырып жатқан керуен жолының үстіне салынған. 1861 жылы орыстың патша үкіметі крепостной шаруаларды қазақ жеріне алып келгенде іргетасы қаланыпты. Үлкен шіркеу мен төрт сыныптық орыс мектебі бар еді. 1934 жылы әкем қайтыс болды.

    СЫҒАН ӘЙЕЛДІҢ КӨРІПКЕЛДІГІНЕ ӘЛІ ТАҢ ҚАЛАМЫН. Елден жыраққа қашан кеттіңіз? –1941 жылы комсомол қатарына өтіп, «Алға, комсомол!» деп жүрген кезімізде, соғыс өрті лапылдап тұрған шақ еді.

    Бізді Ташкенттегі оқу орны қабылдамаған соң, 1943 жылы Ростовтың маңындағы Батайск деген жердегі әскери ұшқыштар даярлайтын училищеге жіберді.

    Төртінші курста жүргенімде Еркін Өтешқызы деген қызға үйлендім. 1948 жылы «Социалистік Қазақстан» газетіне «аспирантураға бір орын бар» деген құлақтандыру шықты.

    Міне, сол сәттен бастап философия ғылымының соңында келе жатырмын. 1950 жылы Қ.Сәтбаевтың арнайы жолдамасымен Мәскеуге барып оқыдым.

    «Қала мен ауыл арасындағы қарама‑қайшылық» деген тақырыптан 1953 жылы кандидаттық диссертация қорғадым. ҚАЗАҚТАР ЕРКІН ҚҰСТАЙ, ТАРПАҢ ЖЫЛҚЫДАЙ ӨМІР СҮРДІ. Досмағамбет аға, Сіз отыз екі жыл бойы Политехникалық институтта дәріс оқыпсыз, 1973 жылдан мүше‑корреспондент болып, 2003 жылы Ұлттық Ғылым академиясының академигі деген атақ алыпсыз. 800‑ден астам ғылыми еңбектеріңіз бен 70 монографияңыз жарық көріпті.

    Сол сапарларыңызда ең есте қалған сәттеріңізді де айта кетсеңіз. 1975 жылы Америкаға арнайы делегациямен барып, сондағы конгрессмен мистер Хоу дегенмен оңаша сөйлестім.

    Мен өз саясатымызға орайластырып жауап бердім. 1978 жылы Жапонияда Хиросима университетінде бір сағаттай дәріс оқыдым.

    Мен өзіміздегі Курчатов атындағы институтта оқыған дәрісімді есіме алдым. Жұбайыңыз туралы бір- екі ауыз сөз айтыңызшы. Марқұм әйелім Еркеш Өтешқызы. Өзі Оралдан еді. Қыздар мектебіне мұғалім болып келді. Әлгі 1937 жылы атылып кеткен комиссарлардың бірі Әмірғали Менештің немере қарындасы.

  5. Ауыт МҰҚИБЕК. Қазақты іздеген ақын

    Еуропа елдеріне барған бір сапарында Тұмаға кезінде Қытайдан қашып, Түркияға барған Алтай Оспан атты қазақпен кездесіп, оның өмірінен «Алтай Оспан» деген поэма жазып, оны 1985 жылы «Біздің Отан» деген газетке бастырыпты.

    Ақын азаттықтың төбесі көріне бастаған елең-алаң шақта, 1990 жылы желтоқсан айында АҚШ-қа сапарлап барған.

    Есіл Тұмаға туған жерден жырақта қалып, бүкіл өмірі қорлықпен, азаппен, сағынышпен қор болып өткен боздақтарды жұбатып қана қоймай, «Жігіттер, Қазақстанға қайтпайсыңдар ма, Бабалар рухына бір жылы сөз айтпайсыңдар ма?

    Айтпақшы, өткен жылы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қабылдауында болғанымда, Тұмаға туралы жеті ұсыныс бергем.

  6. Абылай ЕСІМБАЙ. Жарым

    Анасының құшағы сондай жылы. Әкесіне жыны келді.

    Анасынан әкесі туралы жылы сөз ести қоймасын білген соң, ағасына мүләйімси тіл қатты: Сынық, әкей бүгін үйге келе ме? Иә, келеді.

    Жылы жерге кірген соң ба, Жарым сол жерде маужырап ұйықтап қалды.

    Олар Жарым басын көтергенде қуанып кетті: Жарым, Жарым, жаным… Жарым жылы жымиды.

  7. Ә. ҮМБЕТӘЛИЕВ . Ең көне аспап немесе Ықылас музейі

    Алматыдағы музыкалық халық аспаптары музейі 1981 жылы ашылып, 1990 жылы Ықылас Дүкенұлы есімі берілді.

    Аспап ұзақ уақыт музыкант Арыстан Баталовтың қолында болған. 1931 жылы музыкант қайтыс болған соң, домбыраны оның ағасы Қатеп Қызылордаға алып кетеді. 1933 жылы белгілі күйші-композитор Сейтек Оразалыұлы осы домбыраны іздеп Қызылордаға барады.

    Махамбеттің домбырасында 2 күн ойнап, аспапты өзіне сыйға сұрағанымен, ала алмайды. Қатеп қайтыс болғаннан кейін, домбыра Қатептің туысы Қажеттің қолында қалады. 1934 жылы Қажет қайтыс болып, анасы Ресейге көшкен уақытта аспапты өзімен алып кете барды.

    Ресейде аспап Елеу деген қарттың үйінде сақталған. 1974 жылы Елеу қайтыс болып, аспап оның ұлы Ысмағұлов Мұстафаның қолына өтеді. 1985 жылы аспаптың бет тақтайы реставрациядан өтіп, тарихи құндылық ретінде Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейіне табысталды.

    Кейін жәдігер мұра ретінде Ақылбайдың ұлы Исраилға қалды. Ұлы ақынның немересі Исраил бұл домбырамен облыстық, республикалық деңгейдегі түрлі байқау­ларға қатысып жүрді. 1959 жылы Исраил дүние салып, кейіннен қыздары жәдігерді Семейдегі Абай Құнанбайұлының әдеби-мемориалдық музейіне тапсырған.

    Ал 1981 жылы Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейі қорына алынды.

    Медғат Кәрімұлы 2019 жылы жәдігерді музейімізге өткізді.

    Байқау алғаш рет 2016 жылы Алматы күніне орай ұйымдастырылып, оған еліміздің әр түкіпірінен 65 шебер қатысты.

    Ал екінші рет 2018 жылы өтіп, оған 39 шебер қатысқан.

    Осындай бір үлкен іс-шара 2018 жылы Алматы қаласымен бауырлас қалалар Минск, Вильнюс және Будапешт қалаларынан келген өнерпаздардың қатысуымен өткен «Әлем халықтарының музыкалық аспаптары музей сахнасында» атты фестивалі.

    Осы ретте 2017 жылы «Мемориалдық музыкалық аспаптар: ғылыми-зерттеу, жинау және насихаттау» ғылыми-тәжірибелік конференциясы өткізілген болатын.

    Сонымен қатар, 2014 жылы Алтай өңірінен табылған ішекті аспап пен Украина жерінен табылған қобыз аспабының көшірмелері таныстырылып, дыбысталып, конференция соңынан музей экспозициясына қойылды.

    Музей 2018 жылы Мәдениет және спорт министрлігі ұйымдастырған «Рухани қазына-2018» І фестивалінде 16 аймақтан қатысқан 53 музейдің арасынан «Үздік облыстық маңызы бар мемлекеттік музей» номинациясы бойынша жеңімпаз атанып, 500 000 теңгелік сыйақыға ие болды. Қазіргі пандемия кезінде де музей жұмысын еш тоқтатпай, уақыт пен жағдаяттар талабына сай «онлайн форматта» жалғастырып отыр.

  8. Нұрғали Ораз. Шыбын жан көкке ұшқанда

    Келер жылы қорғауға тиісті диссертациясының жұмысы мүлде тоқтап қалған.

    Бірінші қабаттағы холлда Сәкеңе құндыз жағалы жылы пальтосын ұсынып жатып: Мен бірер күнге Лизаға барып келсем бе деймін, деді. Қай Лизаға?.. Мәскеудегі.

  9. Мәмбет ҚОЙГЕЛДИЕВ. Ұлы дала және атакәсіп - егіз ұғым

    Осы атакәсіпке байланысты пікірден соң, өзіме жақын тақырыпқа ойысайын. Қоғам аяқталуға бет алған жылы ұлы Абайдың 175 жылдығын атап өтуде.

    Сондықтан да болар, бұл тақырыпқа ақын-жазушылар мен ғалымдарға қалам тартуға үзілді-кесілді тыйым салынды. 1951 жылы маусымда Ұлттық ғылым академиясында Қ.Сәтбаевтың төрағалығымен, партияның орталық комитетінің хатшысы І.Омаровтың қатысуымен Абай мектебіне арналған үшкүндік дискуссия нәтижесінде оған қатысқан М.Әуезов, С.Мұқанов және басқа белгілі тұлғалар ұлт руханиятына пайдалы ортақ бәтуаға келе алмай тарқады.

  10. Назлы Аскарзаде. Абай – қазақ халқының бағына туған тұлға

    Мұхтар Әуезовтің 100 жылдық мерейтойына орай 1997 жылы «Абай жолы» роман-эпопеясын орыс тілінен парсышаға аударған. 1942 жылы Иранның Астара шаһарында туған Н.Асқарзаденің 4 жасында отбасы тағдырдың айдауымен Әзірбайжанның Гәнжә қаласына қоныс аударған.

    Бірақ роман қызықтырып әкеткендіктен, аса шаршай қойған жоқпын. Қазақстанда болдыңыз ба? Өкінішке қарай, Қазақ еліне жолым түскен жоқ. Қазақ халқымен «Абай жолы» арқылы таныстым. Өмірбаяныңызды айтып берсеңіз… 1942 жылы Иранның Астара шаһарында тудым. 4 жасымда отбасым тағдырдың айдауымен Әзірбайжандағы Гәнжә қаласына қоныс аударған.

Нәтиже жылдамдығы: 1.21 сек.