Іздеу нәтижесі

Корпус көлемі: 5 305 құжат, 5 141 391 сөз

«еді»

е-ді

е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы д - дауыссыз, ұяң, тіл ұшы, тоғысыңқы і - дауысты, жіңішке, қысаң, езулік, тіл ортасы

2924 құжат табылды

  1. Ермек Аманшаев. Ібіліс пен Адам

    Ібіліс оны от жалынымен тағы да бір лаулата шарпып еді, саз топырақ бұрынғыдан қатая түскендей болды. Жарар!

    Ал Ібіліс қапалы еді.

    Оған тек Ібіліс көнбеді. Өйткені ол оттан жаратылған, өр мінезді тәкаппар еді. Өйткені Ібіліс Адам жаратылғанға дейін періштелер мен жындардың арасындағы ең құрметтісі де, қаһарлысы да еді, ақыл-пайымы, құдірет күші, әлеуеті жағынан оған ешкім тең келмес еді.

  2. Қайым-Мұнар ТАБЕЕВ. Дерегі көп, керегі жоқ Желтоқсан

    Жараланғандар өте көп. Әсіресе, қыздардың қарасы мол еді.

    Соның алдында ғана Нарынқол ауданының бір жігітіне тұрмысқа шыққан ол ауыр аяқ еді. Қатты жарақат алған жас келіншек жедел жәрдем ауруханасына жеткізіледі.

    Бір кезде дәліздегі уақытша қамау бөлмесінің еденінде жатқан екі жігіт пен бір қызды көріп қалдым. Үшеуі де қимылсыз еді.

    Куәлар да табыла кеткен. Ғабиденнің өзі Семей облысы «Шолпан» ауылынан келген еді.

    Одан басқа да, қоғам білмейтін сорақылықтар жетіп жатыр еді. Қалада болған қылмыс атаулыны жариялаған кезде, соның бәрін «ұлтшылдар» жасап жатқандай көрсетуге тырысты.

  3. Қуат Қайранбаев. Құштарлық

    «Жетіарал» атауының шығу төркіні осында жатқаны анық, дейді ол соғыстан кейінгі ауыр жылдарды еске алып. Әкем Серғали ескіше хат танитын, көргені мен түйгені мол кісі еді.

    Иә, аз ғана уақыт бірге қызмет жасап үлгерсе де, өзі өнеге тұтатын ұстазының жолын жалғастырған Құсыман аға «Мың да бір рахмет!» хабарын «Атамекен» деп өзгертіп, ұзақ уақыт бойы жүргізгені жұртшылық жадында. Әсіресе, Алматының іргесіндегі Калинин ұжымшарынан, «Дегерес» кеңшарынан 1943 жылы Сталинградты қалпына келтіруге аттанған 7 сыныпты жаңа бітірген 88 қыз туралы, Дінмұхамед Қонаев дүниеге келген Бақанас ауданы, Жезқазған кеншілері жайлы түсірілген хабарлар «Атамекеннің» айтулы дүниелері еді.

    «Бұл ауқымы жағынан әрқайсысы бір көркем фильмнің уақытына пара-пар, мазмұны тұрғысынан деректі повестке бергісіз, адамдардың қиын да қызықты тағдырын арқау еткен, көрерменді бірде жылатып, бірде күлдіре отырып, сан жылдар бойы бір көруді арман еткен адамдарды сахна төрінде табыстырған, ұлттық дәстүр мен салт-сананы оятып, ұрпақ жалғастығын ұлықтайтын, жастарды отансүйгіштік рухқа шақыратын хабарлар еді.

    Бұл жерде Құсыман ағаның бойындағы дарыны мен қабілетін танып, оған жауапты жобаларды сеніп тапсырған ардақты ағаларды айтпай кетсек, арымызға сын болар еді.

  4. Ғалымқайыр МҰТАНОВ. Әл-Фараби Біріккен Ұлттар Ұйымын басқарар еді

    Осы жиында сөз алған БҰҰ Бас Хатшысының орынбасары Фабрицио Хохшильд-Драммондтың: «Егер әл-Фараби қазіргі заманда өмір сүрсе, онда сөз жоқ Біріккен Ұлттар Ұйымын басқарған болар еді», деуі Ұлы ұстаздың әлемдік деңгейдегі беделінің бүгінгі заманда да теңдессіз биік екендігін дәлелдейді.

  5. Досмұхамбет КІШІБЕКОВ . Қазақтың бүкіл тұрмыс-тіршілігі – философия

    Шиелі кенті ежелгі заманнан бері Орынбор мен Ташкентті жалғастырып жатқан керуен жолының үстіне салынған. 1861 жылы орыстың патша үкіметі крепостной шаруаларды қазақ жеріне алып келгенде іргетасы қаланыпты. Үлкен шіркеу мен төрт сыныптық орыс мектебі бар еді. 1934 жылы әкем қайтыс болды.

    Бірақ мәңгі есімде қалғаны, Жезқазған мен Қарсақбайдан шұбап жететін жастау еркектер мен бала жетелеген әйелдер еді. Үлкен үмітпен біздің жерге жететіндердің ылғи жасырақ адамдар болатын себебі кәрі‑құртаңдар мен ауру‑сырқаулар жол бойында көмусіз қала береді екен.

    Анам Жәмилә Кенжебаева өте мықты адам еді. Әкем о дүниелік болған соң, екі жылдан кейін күйеуге тиді.

    Аты‑жөні Рахмет Қуанышбаев еді.

    СЫҒАН ӘЙЕЛДІҢ КӨРІПКЕЛДІГІНЕ ӘЛІ ТАҢ ҚАЛАМЫН. Елден жыраққа қашан кеттіңіз? –1941 жылы комсомол қатарына өтіп, «Алға, комсомол!» деп жүрген кезімізде, соғыс өрті лапылдап тұрған шақ еді.

    Ал Тұрсынбек Мәлібековке: «Офицер болып қаласың», деді. Қасымызда кейіннен атақты адам болған Шахмардан Есеновтың туған ағасы Шахизат Жорабеков тұрған еді, соған: «Сен де офицер боласың, бірақ аман қайтпайсың», деді.

    Мен: «Ауылда жалғыз інім ғана бар еді», деп едім, «Жоқ, академияға жібереміз», деп, айтқанынан қайтпады.

    Сөйтіп, елге оралдым. Қызылордада тұратын Тұңғышбай деген нағашы ағам бар еді.

    Мысалы, қазіргі кейбіреулер жаратпайтын «қалың мал» туралы, оның философиялық мән‑мағынасы туралы ғана жеке бір кітап жазуға болар еді.

    Егер ұқпайтын болса, сол халық өзінің ұлы адамын танымас еді ғой. Сіз өзіңіздің біліміңіз бен білігіңіздің арқасында АҚШ-қа, Италияға, Жапонияға, Франция мен Түркияға да барғансыз.

    Мен өзіміздегі Курчатов атындағы институтта оқыған дәрісімді есіме алдым. Жұбайыңыз туралы бір- екі ауыз сөз айтыңызшы. Марқұм әйелім Еркеш Өтешқызы. Өзі Оралдан еді. Қыздар мектебіне мұғалім болып келді. Әлгі 1937 жылы атылып кеткен комиссарлардың бірі Әмірғали Менештің немере қарындасы.

  6. Ауыт МҰҚИБЕК. Қазақты іздеген ақын

    Оның туған жерінен безіп, жат жұртқа тентіреп кетуінің себебін Тарлан ақын: «Қалғаным жақсы ма еді мұнан да өліп, Сенбесек, бәріне де күмәнді едік.

  7. Абылай ЕСІМБАЙ. Жарым

    Жарым үйінен желең шығып еді.

    Бас киім киіп шыққаны дұрыс болыпты. Әйтпесе, мына суыққа төтеп бере алмай бүк түсер еді.

    Сондайда: «апыр-ай» таң қалушы еді.

    Енді болса атылғалы тұр еді: Сен осында күт. Қазір келемін, деп көзіне жас толып кеткен Сынық қонақ бөлмеге қарай жүгіре жөнелді.

    Түнде анасы «мені әкелерің өлтірмекші» деп айқайлап жатыр еді.

    «Қарның ашса нанға май жағып же» деп еді Сынық.

    Тоңазытқышты ашып еді, іші бос.

    Жарым осы мезет анасының жүзіне қарап еді, жүрегі дір ете қалды.

    Жарым кішкентай болса да, ағасының сол бір күйін оңай аңғарушы еді.

    Жарым үшін ең ауыры осы еді. …Мира былтыр кезекті ұрыстан соң төркініне кетіп қалды.

    «Кет» деген жауапқа әзір емес еді.

    Тіпті, Сынықты да алып кетер ме еді.

    Сонда ол ерекше бақытты еді.

    Жақындап кеп қарап еді, емхана екен.

    Орнынан тұрмақ болып еді, аяғын қозғалта алмады.

    «Бұлар кімдер?» деп басын әнтек көтеріп еді, өзінің ата-анасы екен.

    Мұндай көріністі бірінші рет көріп тұрғасын ба, таңданысында шек жоқ еді.

    «Мама, қойшы болды, жыламашы» демекші болып еді, тілі мүлдем икемге келмей қойды.

    Аузына алғаш түскен сөз осы еді.

  8. Нұрғали Ораз. Шыбын жан көкке ұшқанда

    Еркіне салса, мынау шабан уақыттың тілін шыр айналдырып, Сәруардың қысқы каникулына апарып бір-ақ тоқтатар еді.

    Біраз нәрсені кеңесіп, ақылдасып алуым керек болып тұр. Ә-ә… О шіркін, не білуші еді? Өзіміздің Әнет Исаевич бар емес пе?! Иә, бірақ Лиза еврейка ғой.

    Бұл оның ең осал жері еді.

    Сәруар екеуінің арасындағы құпия махаббат ауылдан, Алматыдан мыңдаған шақырым алыста қауызын жарып, күнге қарап ашылған гүлдей құлпырды. Өзен жағасында, үлкен саябақта, қала шетіндегі қалың орманның ішінде қыдырған күндер мен қонақүйде бірге өткізген түндердің ләззаты бұған дейінгі көрген өмірінен мүлде өзгеше, таңғажайып ертегі сияқты еді.

    Тек Толстойдың қолжазбасын көргенде ғана ойға батып, бір әйелдің тағдыры арқылы бүкіл әлемнің бақыты мен қайғысын қағазға түсірген суреткер шеберлігіне бас иді… Кеше «ауыз бастырық» ретінде Лизаны ресторанға шақырып еді.

    Лиза әдеби кеңістіктегі жаңа бағыттардың бірін әлі игерілмеген тың кеңістік ретінде сипаттай бастап еді, Сәруар оған үзілді-кесілді қарсы болып, өткінші жаңбыр секілді уақытша ғана құбылысқа теңеді.

  9. Мәмбет ҚОЙГЕЛДИЕВ. Ұлы дала және атакәсіп - егіз ұғым

    Ол аз дегенде, екі міндетті жеңіл орындай алатын өндіріс бағыты еді.

    Біріншіден, ол тез өсу жолында тұрған республика халқын отандық азық-түлікпен, сондай-ақ, екіншіден, өнеркәсіп пен қаланы шикізат және жұмыс қолымен қамтамасыз ете алатын бұлақ көзі еді.

    Сол тарихи орындардың бірі қолындағы қармағымен теңіз жағасында балық аулап отырған балықшының кейпі бейнеленген аралдағы ең көне ескерткіш үлкен қойтас еді.

    Осы екі музеймен танысып, менің түйгенім: жапон халқының төл тарихына, ең негізгісі, ұлт ретінде атакәсібіне деген құрметі еді.

    Бізде, біріншісі таңбалы тастар музейін бір емес, бірнеше жерден жарақтауға болар еді.

    Елдегі реформалық шаралар қазақ халқының кәсіби тұрғыдан бейімділігін есепке алғанда жемісін ерте беретін еді. Қорыта айтқанда, сол баяғы «Не істеу керек?» деген сұрауға қайта ораламыз.

    Бізде де осындай оқу орындары ұйымдастырылса орынды болар еді.

    Ол Абай мен оның ізін ала, «Оян, қазақ!» деп атой салып, өмірге келген буын арасындағы өзара рухани, шығармашылық сабақтастық еді.

    Егер өмірде бұл ұрпақаралық байланыс орын алмаса, қаттырақ болса да айтайық, онда Абайдың шығармашылық мұрасы тұл болар еді. Өйткені ұлт өмірінің мазмұн-мұраты мен сөлі де осы сабақтастықта.

    Биліктегі идеологиялық аппарат ондай ортақ тұжырымға келтірмейтін де еді.

    Мәселе мынада: Абай мұрасын жалғастырушы, сол бір қиын заманда оның мұрагері мен иесі міндетін атқарған буын ол алаштық буын еді.

    Ал коммунистік партияға Алаш атын жағымды мазмұнда атау, еске алу өз ұстанымын жоққа шығарумен тең еді.

  10. Назлы Аскарзаде. Абай – қазақ халқының бағына туған тұлға

    Абайдың ізгі болмысын, дарынын дамытуда парасатты да мейірімді әжесі Зеренің рөлі зор еді.

Нәтиже жылдамдығы: 1.14 сек.