Іздеу нәтижесі

Корпус көлемі: 5 305 құжат, 5 141 391 сөз

«деген»

де-ген

д - дауыссыз, ұяң, тіл ұшы, тоғысыңқы е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы г - дауыссыз, тіл арты, ұяң, шұғыл, тоғысыңқы (жуысыңқы) е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы н - дауыссыз, үнді, шұғыл, ызың, мұрын жолды, тіл ұшы, тоғысыңқы

3653 құжат табылды

  1. Молдияр Ергебеков. Тобырлық сана

    тобырға байланысты, тобыр деген ұғымға байланысты мәселелерді талқылайтын боламыз. Өздерің де байқаған боларсыздар.

    Соңғы кезде тобыр деп қарапайым қоғамды кінәлау, барлық нәрсені бір тобырға жыға салу, осындай музыкамыз бар, өйткені тобыр бар деген сияқты көзқарастар айту, поэзиямыз неге дамымайды, өйткені тобыр қоғамбыз деген сияқты сондай бір кінәлаушылық үнемі естіп жатамыз.

    Расында да, бұл өте қызықты нәрсе, өйткені тобыр деген сөзді, ұғымды үнемі естігенімізге қарамастан, Қазақстан ғылымында тобырға байланысты зерттеулер жоқ, яғни Қазақстанда "тобыр бар ма?

    тобыр дегеніміз не?" деген сұраққа жауап іздегенмін. Ғылыми зерттеулер жоқ, өкінішке орай.

    Ал бізде қаншалықты тобыр деген ұғымды көп айтсақ та, бұл жайында зерттеу жасамаймыз.

    Сондықтан да бүгінгі тақырыбымыз әрі тобырға байланысты, әрі көрермен, ғалым, әріптестерімізге ой тастау, бәлкім, бұл жайында зерттеу жасарсыз деген сияқты, әрі көпшілік қауымға тобыр деген ұғым жайлы ой қалыптастыру.

  2. Ермек Аманшаев. Ібіліс пен Адам

    Оның бұл жолғы алаңдауында ерекше сыр бар: Жаратқан иеміз саз балшықтан илеп Адамды жасап, барша періштелерге: «Оған иіліп, жүгініңдер, мойындап тағзым етіңдер, өйткені мен оны өзімнің үмбетім етіп сайлаймын», деген.

    Жұмақты қимағандай болғанымен, мұның қадірін бағаламаған Жаратушыға деген ашу-ызасы одан басым түсіп, құса мен қызғаныштан одан бетер қайнап, тұз жалағандай болды.

    Адам-пендеден мәңгілік кек аламын деген үмітпен онымен бірге жұмақтан аластатылып, қайнаған өшпенділігін арқалап, бірге Жер бетіне аттанды.

  3. Қайым-Мұнар ТАБЕЕВ. Дерегі көп, керегі жоқ Желтоқсан

    «Я знал Волкова много лет и ручаюсь за правдивость его показаний» деген жазбасы хаттамада тұр.

    Алайда, алаңнан әкелінді деген соң, дәрігерлер дұрыс көмек көрсетпейді.

    «Коленяев деген врач қазақтың қыздары мен жігіттерін мүлде қабылдамауды тапсырды және өзі қатаң қадағалап жүрді.

    Балмерке Әлібекова деген әйел жерлес құрбысы Бақыт Махамбетованың тергеу изоляторында жан-тәсілім еткенін ашына жазады.

    Комиссияда Гүлдерайым Мейірбекова дейтін қыз өзінің туған ағасы Еркінбектің жанқалтасына милиция жансыздары тапанша салып жібергенін, сөйтіп, «қоғамдық орындағы ескерткіштерді сындырды» деген жалған айыппен 4 жылға соттап жібергенін айтып, жылағаны есімде.

    Желтоқсандықтар арасынан алғашқы болып, «нашақорлық» статьясымен (Қазақ ССР қылмыстық кодексі, 214 бап наркотик заттарды заңсыз сақтау, тасу) сотталған Ғабиден Бөлеков деген қарапайым жұмысшы.

    Көп балалы отбасында туған, менің Болат деген ініммен бір мектепте оқыған.

    начальника отдела ООП УВД (справка 12/1825 от 9 ноября 1989 г.), который отмечает, что в период с 16 по 18 декабря 1986 года в медвытрезвители города пьяных, доставленных с площади, где разворачивались события, не было». Өкінішке қарай, іріп-шіріген коммунистік режимнің мұраға қалдырып кеткен сол қателігін бүгінгі соттар айна-қатесіз пайдаланумен келеді. Қордай бүліншілігінде «Среди них были пьяные и наркоманы…» деген тіркес желтоқсан жаңғырығы екені анық. Өз өтіріктерін барынша тиянақтау үшін жазалаушылар қолындағы барлық мүмкіндікті емін-еркін пайдаланды.

    Анықтама қағаздарына «айықтырғышта түнеп шықты» деген белгі қойғыздырды.

    Мысалы, арнаулы пошта қызметінің күзетшісі Семенихин деген біреу «Дорводстрой» тресінің бетоншысы Әділ Молдыбаевпен сөз таластырып қалып, автоматтан оқ атқан.

    Медеуге бара жатқан ЛАЗ-695 автобусына да «Роща» аялдамасында тапаншадан оқ жаудырған А.Чумичкин деген біреу ұсталды.

    «Казглавкоопснаб» сауда басқармасының тауар тасушысы Н.Голубкинаны шолақ мылтықпен қорқытып, 250 сом ақшасы мен алтын-күмістерін тартып алған С.Рыженко, М.Османов, Ю.Вельмицкий деген «көшпелі ұрылар» құрықталды.

    Ақкөзов деген прокурор ату жазасына кесілген «Халық қаһарманы» Қайрат Рысқұлбековтің тергеу ісін жүргізуге қатысқандардың бірі.

  4. Қуат Қайранбаев. Құштарлық

    Шығыс Қазақстан облысының Тарбағатай ауданына қарасты Жетіарал ауылында дүниеге келген Құсыман ағаның ел мен жер дегенде жүрек лүпілі бөлек екенін әңгіме басында-ақ аңғарғанбыз. Әлде, адамның жасы ұлғайған сайын туған жерге деген ынтықтығы артатын әдеті бар ма, Құсекең айналдырып әкеліп балалық шағы мен ауылы жайлы сөз қозғай берген. «Жетіарал, жерім-ай, сауықшыл елім-ай» деген ән біздің жерге арналып шығарылған.

    Тарбағатайда Маңырақ деген тау бар.

    Соның биігіне шығып, төменге көз салсаң Қарасу деген өзеннің жеті айырық болып ағып жатқанын көрер едіңіз.

    Салған суреттеріме айналамдағы адамдар жақсы деген баға беріп жүрді.

    Совет Масғұтовтың «Көгілдір экран өмір айнасы» деген оқулық кітабы қолымнан түспейтін.

    Сонау бала күнгі қаламға деген құштарлық осындай биіктерге жеткізген екен.

  5. Ғалымқайыр МҰТАНОВ. Әл-Фараби Біріккен Ұлттар Ұйымын басқарар еді

    Сонымен қатар бұл жыл бізге үлкен жауапкершілік те артты. ҚР тұңғыш Президенті Елбасы Н.Назарбаев: «…Дүние жүзіне белгілі тұлғалар бүгінде өз мемлекеттерінің баға жетпес символдық капиталы саналады әрі сол елдердің халықаралық аренада тиімді ілгерілеуіне септігін тигізіп отыр», деген болатын.

    Біріккен Ұлттар Ұйымының мәні осында.., мен адамдардан бірігуді сұраймын», деген сөздері әл-Фараби ілімімен тікелей үндесіп жатыр.

    доллар инвестиция тарту үшін меморандумдарға қол қойылды. Қазақстан ғылымының ірі жетістіктерінің бірі ретінде университет дайындаған «Әл-Фараби 1», «Әл-Фараби наноспутниктері ғарышқа ұшырылды. ҚазҰУ Голландия және Түркия медиакомпанияларымен бірлестікте үш деректі фильм түсірді және «Ұстаздың оралуы» деген жаңа киножобаны көрермендер назарына ұсынды.

    Ол санамызға сілкініс, дамуымызға серпіліс беруге тиіс деп ойлаймын. Әл-Фарабидей ұлы тұлға, ғұлама дүниеге келген елде ғылым мен білімнің деңгейі қандай және болашақта қандай болмақ деген заңды сұрақ туады.

    Сондықтан да отандық ғылым мен білімді әлфарабилік биіктікке көтеру стратегиялық мақсатымызға айналуға тиіс. Әл-Фарабиді жан-жақты тану білімге және ғылымға деген көзқарасты жаңа сапаға өзгертеді. Әсіресе, жастардың бойына әл-Фарабиден жеткен таным мен тағылымды сіңіру арқылы әл-Фарабидің болашақ ізбасарларын даярлау өте маңызды.

    Осы орайда әл-Фарабидің: «Әр адам ұстазға мұқтаж» деген сөзі қоғам дамуындағы ұстаз рөлінің қаншалықты жоғары екенін көрсетеді.

    Кемелділікке келудің мәні рухани толық адам деңгейіне көтерілуде. Қазіргі рухани дамуымыздағы ерекше мән берілуге тиіс өзекті де күрделі мәселелердің бірі дін, дінге деген көзқарас.

    Айта кететін бір жайт әл-Фарабиді дәріптеу кезінде ғұламаны тану арқылы соңғы жылдары көп елде Исламға деген оң көзқарас қалыптаса бастағанын байқап отырмыз. ҚАЙЫРЫМДЫЛЫҚ ЖАСАУДА ҚАЗАҚСТАН 96-ОРЫНДА ТҰР. Ғылым мен технология қарыштап дамыған қазіргі заманда қоғамда әр-түрлі әлеуметтік қарама-қайшылықтар белең алғанын, адамзаттың рухани төмендеуі тенденциясын ескерсек, ізгілікті қоғамның құндылықтарын қайта жаңғырту мәселесі өте өзекті болып отыр. Шындығында, қазіргі уақытта елімізде дамыған азаматтық қоғам қалыптастыру үшін Әбу Насыр әл-Фарабидің қайырымды қоғам идеяларына қажеттілік туындауда.

    Ойшылдың: «Қайырымды қоғам бұл шынайы бақыт және оған жетудің жолдары туралы нақты білігі мен білімі бар әрі сол білігі мен біліміне сай әрекет ететін адамдар қауымдастығы», деген ұлағаты адамзат дамуы үшін бағдаршам болары даусыз.

    «Қоғам 5.0» стратегиясы суперинтеллектуалды қоғам орнатуды, цифрлы технологияны пайдалана отырып, экономиканы трансформациялауды, цифрлы технологияның даму қарқынына үйлесімді рухани жетілген ізгілікті қоғам қалыптастыруды көздейді. Қазіргі таңда Қазақстанды жоғары технологиялар мен биік адами құндылықтар үйлесім тапқан озық, қуатты елге айналдыру ұлы ойшылдың жерлестері үшін ең өзекті мақсат деп санаймыз. Ғұламаның: «Тәрбиесiз берiлген бiлiм адамзаттың қас жауы» деген нақыл сөзі бүгінгі таңда ерекше мәнге ие болып отыр. Қазіргі кезеңде біз ғылым мен технологияның бұрын-соңды болмаған даму биігіне көтерілуі мен рухани-адамгершілік болмыс арасындағы қарама-қайшылықтарға куә болып отырмыз.

    Сол жерде халықаралық әл-Фараби орталығын ашып, Қазақстан иелігіне, университет құзырына алсақ деген жоспарымыз бар.

  6. Досмұхамбет КІШІБЕКОВ . Қазақтың бүкіл тұрмыс-тіршілігі – философия

    «Адамды адам еткен еңбек» деген сөз бекер айтылмаған.

    «Сен де бір кірпіш дүниеге, кетігін тап та, бар, қалан» деген Абай сөзінде осы өмірдің мәні де, сәні де тұрған сияқты Жетімдіктің ащы дәмін жас кезіңізден-ақ татқан екенсіз.

    «Қолың қимылдаса, аузың қимылдайды» деген бар ғой, бала болсам да, еткен еңбегімнің нәтижесіз емес екенін жақсы түсінетінмін. ӨЛГЕН КЕЛІНШЕКТІ БАУЫРЫНДАҒЫ БАЛАСЫ ЕМІП ЖАТТЫ Ашаршылық жылдарынан қалай өтіп едіңіздер? Мектепке барған кезім 1932 жыл ғой.

    Шиелі деген құтты қоныс болуы керек бізге ашаршылық айтарлықтай келмеді. Қырылып жатқан, босып кеткен жұртты көрмедім.

    Ол кісіден Әбіш деген бір бала қалды.

    Бізді Ташкенттегі оқу орны қабылдамаған соң, 1943 жылы Ростовтың маңындағы Батайск деген жердегі әскери ұшқыштар даярлайтын училищеге жіберді.

    Біз сол кездерде жаңадан жасалып шыққан ЛА-5, ЯК-3 деген истребительдермен жаттығу жұмыстарын жасадық.

    Сөйтіп, елге оралдым. Қызылордада тұратын Тұңғышбай деген нағашы ағам бар еді.

    Төртінші курста жүргенімде Еркін Өтешқызы деген қызға үйлендім. 1948 жылы «Социалистік Қазақстан» газетіне «аспирантураға бір орын бар» деген құлақтандыру шықты.

    «Қала мен ауыл арасындағы қарама‑қайшылық» деген тақырыптан 1953 жылы кандидаттық диссертация қорғадым. ҚАЗАҚТАР ЕРКІН ҚҰСТАЙ, ТАРПАҢ ЖЫЛҚЫДАЙ ӨМІР СҮРДІ. Досмағамбет аға, Сіз отыз екі жыл бойы Политехникалық институтта дәріс оқыпсыз, 1973 жылдан мүше‑корреспондент болып, 2003 жылы Ұлттық Ғылым академиясының академигі деген атақ алыпсыз. 800‑ден астам ғылыми еңбектеріңіз бен 70 монографияңыз жарық көріпті.

    Он тоғызыншы ғасырдың екінші жартысында жер аударылып келген Янушкевич деген поляк саяхатшысы өз жазбаларында Құнанбайды таңертеңнен кешке дейін сөйлейді.

    Ол: «Қазақстан деген қандай ел?

  7. Ауыт МҰҚИБЕК. Қазақты іздеген ақын

    Еуропа елдеріне барған бір сапарында Тұмаға кезінде Қытайдан қашып, Түркияға барған Алтай Оспан атты қазақпен кездесіп, оның өмірінен «Алтай Оспан» деген поэма жазып, оны 1985 жылы «Біздің Отан» деген газетке бастырыпты.

    Шошынған ұясынан қарлығашпын, Жеймін деп келе жатқан жылан көріп» деген бір-ақ шумақпен жеткізеді.

    «Әлемдегі бар қазақ бір қазақ» деген ұстаным Тұманбай Молдағалиевтың бойында әуел бастан болған.

    Міне, Отанға деген махаббат, қазақтың қазаққа деген сағынышы! Қысқасы, ұлт мәселесін, алыстағы бауырлар тағдырын уайымдаған сәттерде, Ақынның сезімтал жүрегі тыныштық таппаған. Қазақтың ұлы тұтастығын қамыға ойлағанда, үнсіз қала алмаған.

    Сол сапарынан «Америкамен бетпе-бет» деген атпен көлемді топтама өлең жазып қайтады. Өздерін «сатқын» сезініп, қамығып жүрген қазақтың аузынан ата-анасына, туген жерге, өскен елге деген сағынышы мен мұңын береді.

    Алдымда ажал деген үкім тұрды, Айналып сол үкімнен өте алмадым», деп, боздайды байқұстар.

    «Бақ іздеп әуре болмаңдар сендер, бақ деген баба мекені екенін, Білмегендерге, «білмейсіңдер» деп, қаттырақ айтып төте кетемін… Тілімді сақтап, дінімді сақтап, ділімді сақтап жүрген қазақты, Бауырым демей, қауымым демей, қалайша бөліп, бөтен етемін», деп, ойлайды Тұмағаның үлкен жүрегі мен кең пейілі.

  8. Ұмтыл Зарыққан. ҮРЕЙ ТОЛЫ ҮЙДІҢ ҚҰПИЯСЫ

    Сол оянған жат сәулеге деген таңданыс.

  9. Абылай ЕСІМБАЙ. Жарым

    «Кет» деген жауапқа әзір емес еді.

    «Баланы еркелете берме, бетімен жібермесеңші, отағасы-ау» деген анасын да ренжітпейді.

    Не деген сыйластық.

    Жүрегінде күйеуіне деген бір түйір сезім қалмағандай. Сіз ше? Мені баяғыда ұмытты.

  10. Ә. ҮМБЕТӘЛИЕВ . Ең көне аспап немесе Ықылас музейі

    Ресейде аспап Елеу деген қарттың үйінде сақталған. 1974 жылы Елеу қайтыс болып, аспап оның ұлы Ысмағұлов Мұстафаның қолына өтеді. 1985 жылы аспаптың бет тақтайы реставрациядан өтіп, тарихи құндылық ретінде Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар музейіне табысталды.

Нәтиже жылдамдығы: 1.18 сек.