Сондықтан көтерген мәселеге, айтылған жайтқа, риторикалық сұрауға адресат өзі жауабын айтқан болатын.

Дискурста адресант, сөз актісінің нәтижесі ретінде мәтін және оны қабылдаушы (адресат) коммуникативтік тұтастықта қаралады.

Осындай танымал туристік тұғырнамадағы адресант пен адресат арасындағы вербалды қарым-қатынастың қандай аттрактивті құралдардың көмегімен жүзеге асырылатынын саралау маңызды.

Батыс лингвистикасында нақты бір адресаттардың белгілі бір қонақ үй, қызмет түрі бойынша жазылған пікірлерін адресат аузынан естіген ұсыныстар дейміз.

Келесі мысалда адресат Үлкен Алматы көлінің ғажайып тұмса келбетін суреттеуде бірден үш эпитетті қолдану техникасы арқылы берген.

Адресат ағылшын тілінде маңыздылықты білдіретін must модальды етістігімен аталмыш нысанның бірегейлігін көрсеткен.

Мысалы, жоғарыдағы пікірде адресат бизнес іс-шараны жоғары деңгейде ойластырып ұйымдастырған Риксос қызметкерлеріне ерекше ықыласын қалдырған.

Келесі онлайн пікірде адресат аталмыш қонақүйдің әлемдік нарықта сән-салтанатты қонақүй қатарында тұрғанымен, қонақүйдің талғамсыз архитектурасын bad taste architectural style тілдік құралдары арқылы сынағандығын көреміз.

Мақаланың негізгі қорытындысында идеология мен дискурстың тығыз байланыстылығы, қандай сөз айтылса да ол белгілі бір әлеуметтік топтың (сөйлеушінің не адресант пен адресат тиесілі) өмір ұстанымдарына сай құрылатындығы, дискурстың идеологияны тасымалдаушы, оның материалдық қабы екендігі, идеологияның әлеуметтік топтардың таным-түсініктеріне сай орныққан, тұрақтанған мағыналар жиынтығы сапасында ұғынылатындығы, дискурста идеологиялық мақсатқа сай арнайы бірліктер халық танымына сәйкес таңдалып жұмсалуы, дискурсқа қатысушы санасына әсер ету үшін түрлі тәсілдер мақсатты түрде қолданылуы берілді.

2) Айтылған сөз сөйлеушінің не адресант пен адресат тиесілі белгілі бір әлеуметтік топтың өмір ұстанымдарына сай құрылады.

Біздің ойымызша, дискурс – дегеніміз адресанттың (ақпаратты беруші жақ) адресатқа (ақпаратты алушы жақ) мақсатты түрде бағыттаған ойының адресат санасында интерпретациялануы (талдануы, түсінуі) нәтижесінде туындаған сөйлеу актісі.

Дискурс коммуниканттар арасындағы, яғни адресант пен адресат арасындағы мазмұнды, мағыналы қарым-қатынас түрі.

Қандай да бір ақпаратты алғанда адресат адресанттың сол ақпаратты әзірлегендегі мақсатын, ниетін түсінуге тырысатынын айтады [6,16 б].

Дискурс барысында сөйлеу актілерінің үш түрі бірдей орын алуы мүмкін, ал кейбір жағдайларда адресат тарапынан адресанттың интенциясына ешқандай жауап болмауына байланысты перлокутивті акт жүзеге аспайды.

Мақалада алынған нәтижелердің тіл біліміндегі сөйлеу актісіндегі адресат/адресант факторы, коммуникативтік стратегиялар, тактикалар, пресуппозиция, пропозиция және постпозиция, тура және жанама сұрау мәнді сөйленімдердің перлокутивті прагматикасы сияқты ғылыми мәселелерді шешуде құндылығы аса зор деп санаймыз, сондай-ақ оларды қазақ тіл білімінің морфология, синтаксис, стилистика, прагматика салалары бойынша жоғары оқу орындарында дәрістер оқуда пайдалануға болады.

Сондықтан сұраулы сөйленімдердің эмоционалды-экспрессивті мағына білдіруін қарастыру тіл білімінің сөйлеу актісіндегі адресат/адресант факторы, коммуникативтік стратегиялар, тактикалар, пресуппозиция, пропозиция және постпозиция, тура және жанама сұрау мәнді сөйленімдердің перлокутивті прагматикасы сияқты ғылыми мәселелерді шешуде өзекті болып табылады.

Қазақ тіліндегі сұраулы сөйленімдерде әртүрлі экспрессивті-эмоционалды мағыналардың білдірілуіне төмендегідей лингвистикалық және экстралингвистикалық факторлар да негіз болады: а) лингвистикалық факторлар: сұрау есімдіктері мен сұраулық демеуліктерінің болуы немесе олардың қайталануы; экспрессивті-эмоционалды мағыналы басқа да әртүрлі тілдік құралдардың қатысуы; сөздердің сөйлемдегі қолданылу позициясы; синтаксистік тұтастық немесе мәтін «қоршауы» (сөйленімдегі сөйлемдердің бір-бірін толықтыруы, түсіндіруі); ә) экстралингвистикалық факторлар: сөйлеу жағдаяты (пресубпозиция, пропозиция және постпозиция), сөйлеу актісінің сипаты, адресат/адресант факторы, автордың (кейіпкердің) прагматикалық мақсаты, коммуникативтік стратегиясы мен тактикасы және т.б.

Сұраулы сөйленімдерде әртүрлі экспрессивті-эмоционалды мағыналардың білдірілуін қарастыру тіл біліміндегі сөйлеу актісіндегі

Келтірілген дәйектемелер прецедент есімдерді қолданудың адресат пен адресант арасындағы коммуникацияны прагматикалық тұрғыдан реттеудегі қызметінің маңыздылығын байқатады.

Яғни, ол мәтінді адресат жақсы түсініп, қабылдауы керек.

Медиадискурс риторикасы осы процестің негізінде жатыр, өйткені медиадискурс риторикасы оқырманға (аудиторияға) тілдік әсер етудің әртүрлі формаларын, сендіру жолдарын түсіндіреді, ақпаратты адресат үшін қолайлы түрде ұсынуға көмектеседі.

Риторикалық коммуникация үш компонентті қамтиды: адресант, адресат және мәтін.

Мәтіндегі коммуникативті тәсіл автор, мәтін және адресат үштігінің арақатынасына негізделеді.

Осыған орай, адресант пен адресат арасындағы қарым-қатынастың сыпайы формада қолдану ережелерін, қазақ және қытай халықтары арасында жүзеге асырылатын тілдік бірлігінің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын лингвомәдениет, салт-дәстүр мен ұлттық менталитет тұрғысынан салғастыру.

Этикетті жүзеге асыруда адресант пен адресат арасындағы коммуникацияның теориясы мен практикасы қарастырылған.

Тірек сөздер: этикет эволюциясы, лингвомәдениет, өркениет, мінез-құлық нормалары, этикет, коммуникация, менталитет, адресант, адресат, субъект.

Ал, адресант пен адресат – хабарламаның, мәтін мен сөйлеу әдебінің дұрыс болуын қадағалайды.

Бұл жағдайда адресат адресанттың өтінішіне немесе сұрағына жауап береді.

Ал, адресат адресантқа 没事儿，没事儿/meishir,meishir – ештеңе етпейді, 没关系/mei guanxi – оқасы жоқ, 没有问题/mei you wenti – ештеңе етпейді, сөз емес немесе 问题不大/wenti bu da – айтарлықтай мәселе емес, яғни, сөз емес деген сияқты тіркестерін қолдану арқылы жауап береді.

Қазақ тілінде мұндай мәселе туындаған жағдайда адресат адресантқа – ештеңе етпейді, ештеңе қылмайды немесе оқасы жоқ деп жауап береді.

Олар – адресант, хабарлама, мәтін, адресат және тіл.

Сонымен қатар, адамгершілік нормаларын сақтап, адресант пен адресат диалогын сәтті аяқтауға бағытталған.