Іздеу нәтижесі
Корпус көлемі: 22 223 құжат, 23 443 589 сөз
«Телевизионный»
Те-ле-ви-зи-он-ный
т - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, тоғысыңқы е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы л - дауыссыз, үнді, ызың, ауыз жолды, тіл ұшы, жуысыңқы е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы в - дауыссыз, ұяң, кірме дыбыс и - жіңішке, қысаң, езулік, қосарлы/кірме әріп з - дауыссыз, ұяң, тіл ұшы, жуысыңқы и - жіңішке, қысаң, езулік, қосарлы/кірме әріп о - дауысты, жуан, ашық, еріндік, тіл арты н - дауыссыз, үнді, шұғыл, ызың, мұрын жолды, тіл ұшы, тоғысыңқы н - дауыссыз, үнді, шұғыл, ызың, мұрын жолды, тіл ұшы, тоғысыңқы ы - дауысты, қысаң, езулік, тіл арты й - дауыссыз, үнді, ызың, ауыз жолды, тілшік, жуысыңқы
1 құжат табылды
-
М.Е. ТАУБАЛДИЕВ, С. ҚҰЛМАНОВ. ТІРКЕСТІ ТЕРМИНДЕРДІ АУДАРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ (Қазақ тележурналистика саласының материалдары негізінде)
Сонымен қатар «сценарный план» терминдік тіркесі «сценарлық жоба», «сценарий жобасы», «сценарийлік жоба», «жоба сценариі» сөз тіркесімен; «петличный микрофон» терминдік тіркесі «ілгекті микрофон», «ілгек микрофон», «ілмек микрофон» сөз тіркесімен; «видеомонтажный комлекс» терминдік тіркесі «бейнемонтаж кешені», «видеомонтаждау кешені», «бейнеқұрастырылым кешені» сөз тіркесімен; «радиовещательное оборудование» терминдік тіркесі «радиохабар таралымы қондырғысы», «радиохабар тарату қондырғысы» сөз тіркесімен; «телевизионный рекламный налог» терминдік тіркесі «тележарнамадан алынатын салық», «тележарнама салығы», «тележарнамалық салық» сөз тіркесімен аударылған.
Сауалнамада берілген орыс тіліндегі «телевизионный эффект» тіркесті терминінің қазақ тіліндегі баламаларына былайша дауыс берілген: 50,5% – «теледидар әсері», 20% – «телеәсер», 12,4% – «теледидардың эффектісі».
Сондай-ақ орыс тіліндегі «телевизионный эффект» тіркесті терминін қазақ тіліне аудару бойынша мынадай ұсыныс-пікір жазылған: «теледидардың әсерлілігі», «теледидар эффектісі», «теледидардың эффектісі», «телевизиялық эффект», «телевизия әсері», «теледидардың әсері», «телеэффект», «спецэффект».
Termincom.kz сайтында «телефотоэффект», «эффект телевидения» /INC «телевидениенің әсері» берілгенімен, «телевизионный эффект» нұсқасы көрсетілмеген.
Қорыта айтқанда, орыс тіліндегі тіркесті терминдердің қазақ тіліндегі баламаларына қатысты мынадай мәселелер туындайды: 1) бір сөздің бірнеше нұсқада аударылуы («эффект» – «эффект», «әсерлілік», «әсер»; «нелинейный» – «сызықсыз», «жүйесіз», «гибрид» – «будандасқан», «будан», «аралас», «гибридтік», «пленка» – «таспа», «үлдір»; 2) орыс тіліндегі «-н- жұрнағы + -ый/-ая/-ое жалғауы» үлгісінің түрліше аударылуы: а) -лық/-лік жұрнағымен («рекламный текст» – «жарнамалық мәтін»); ә) -лы/-лі жұрнағымен («линейный монтаж» – «сызықты монтаж»); б) -лау/-леу қосымшасымен («монтажный лист» – «монтаждау парағы»); в) - дегі/-дағы қосымшасымен («эфирные помехи» – «эфирлік бөгеуілдер»); г) -дың/-дің ілік септік тұлғасымен
Қорыта айтқанда, орыс тіліндегі тіркесті терминдердің қазақ тіліндегі баламаларына қатысты мынадай мәселелер туындайды: 1) бір сөздің бірнеше нұсқада аударылуы («эффект» – «эффект», «әсерлілік», «әсер»; «нелинейный» – «сызықсыз», «жүйесіз», «гибрид» – «будандасқан», «будан», «аралас», «гибридтік», «пленка» – «таспа», «үлдір»; 2) орыс тіліндегі «-н- жұрнағы + -ый/-ая/-ое жалғауы» үлгісінің түрліше аударылуы: а) -лық/-лік жұрнағымен («рекламный текст» – «жарнамалық мәтін»); ә) -лы/-лі жұрнағымен («линейный монтаж» – «сызықты монтаж»); б) -лау/-леу қосымшасымен («монтажный лист» – «монтаждау парағы»); в) - дегі/-дағы қосымшасымен («эфирные помехи» – «эфирлік бөгеуілдер»); г) -дың/-дің ілік септік тұлғасымен («телевизионный эффект» – «теледидардың әсерлілігі»); ғ) ілік септік тұлғасының нөлдік формада қолданылуымен («рекламный ролик» – «жарнама ролигі»); 3) орыс тіліндегі «-ск- жұрнағы + -ий/-ая/-ое жалғауы» үлгісінің түрліше аударылуы: а) -лық/-лік жұрнағымен («дикторский текст» – «дикторлық мәтін»); ә) -лы/-лі жұрнағымен («ритмическая верстка» – «ырғақты верстка»); б) нөлдік формамен («ромбическая антенна» – «ромбы антенна»); в) сипаттамалы түрде («дикторский текст» – «диктор оқитын мәтін»); 4) орыс тіліндегі «-ов- жұрнағы + -ый/-ая/-ое жалғауы» үлгісінің түрліше аударылуы: а) -лық/-лік жұрнағымен («текстовая информация» – «мәтіндік ақпарат»); ә) -лы/-лі жұрнағымен («световая реклама» – «жарықты жарнама»); б) сипаттамалы түрде («закадровый текст» –«кадр сыртындағы мәтін»); 5) орыс тіліндегі «не- приставкасы + түбір + -н- жұрнағы + -ый/-ая/-ое жалғауы» үлгісінің түрліше аударылуы: а) -сыз/-сіз қосымшасымен («нелинейный монтаж» – «сызықсыз монтаж»); ә) сөз алдынан келетін бей- қосымшасымен («нелинейный монтаж» – «бейсызық монтаж»); б) -лық/-лық жұрнағынан кейін емес болымсыз көмекші етістігінің келуімен («нелинейный монтаж» – «сызықтық емес монтаж»); 6) тіркесті терминнің біріккен сөз ретінде аударылуы («монтажный лист» – «монтажпарақ»); 7) кейбір тіркесті терминдердің қысқарған формада қолданылуы