Іздеу нәтижесі
Корпус көлемі: 22 223 құжат, 23 443 589 сөз
«Сопутствующие»
Со-путству-ю-щие
с - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, жуысыңқы о - дауысты, жуан, ашық, еріндік, тіл арты п - дауыссыз, қатаң, ерін-ерінді, тоғысыңқы у - дауыссыз, еріндік, қосарлы/кірме әріп, үнді, ызың, ауыз жолды, ерін-ерінді, жуысыңқы т - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, тоғысыңқы с - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, жуысыңқы т - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, тоғысыңқы в - дауыссыз, ұяң, кірме дыбыс у - дауыссыз, еріндік, қосарлы/кірме әріп, үнді, ызың, ауыз жолды, ерін-ерінді, жуысыңқы ю - қосарлы/кірме әріп щ - кірме әріптер и - жіңішке, қысаң, езулік, қосарлы/кірме әріп е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы
1 құжат табылды
-
Ә.Қайдар. Қазақ тіліндегі имитативтер
Имитатив табиғатына байланысты Н.И.Ашмарин идеяларынан бiз мына пiкiрлердi атап көрсеткiмiз келедi: 1) Имитатив тек түркi тiлдерiне ғана тән емес, ол барлық тiлдерде бар әмбебап (универсалды) құбылыс; 2) ол әрбiр этностың өзiне ғана тән, бiрге туып, бiте қайнасқан құбылыс; 3) шығу тегiне қарай имитативтер бес топқа: а) дыбысқа елiктеу, ә) қимыл-қозғалысқа; б) дыбыстық бейнеге; в) жарық-сәулеге және г) бала сөздерiне елiктеу – жатады; 4) табиғаттағы дыбыс пен әрекеттi өз дауысымен ұқсатып келтiру хайуанаттарға ғана тән құбылыс емес, оны адам да қайталай алады; 5) кейбiр имитативтер ым-ишара тiлiнiң элементтерi болуы мүмкiн; 6) елiктеуiштердiң ертеде аз болуы олардан көпмағына мен омоним қатарларының көптеп тууына себеп болды; 7) жарық-сәулеге, қимыл-әрекетке байланысты елiктеуiштер адамның көру қабiлетiне, дыбыс елiктеуiштерi – жүйке түйсiгiне (раздражение) байланысты; 8) әрбiр дыбыстың өзiндiк ерекшелiгiн (мәс., металдың сыңғырына, музыка аспабының дыңғырына, ыңырануға, ызылдауға, шегiртке шырылына, айғай-шуға т.б.) тiлдегi белгiлi дыбыстар атқарады; 9) егер әдеттегi фонеманың бүгiнгi тiлдерде мағына айырғыш қасиетi болса, көне дәуiрде олардың мағына бейнелеуiштiк (“смысловыразительная”) ерекшелiгi болған; басқаша болған жағдайда адам баласы өз тiлiн құдайдан дайын күйiнде алған болып шығар едi; 10) елiктеуiштер өзiнiң даму барысында адам баласы тiлiнiң қалыптасуына негiз болып, одан кейiн ғана екiншi қатардағы құбылысқа айналған; 11) “елiктеуiш сөздер – табиғи дыбыстардың тiлдегi жаңғыры” дей келiп, оны автор былайша: “Как рефлекторные, так и сопутствующие звуки, издаваемые голосовыми органами человека при различных настроениях и биологических процессах, напр., удивление, горе, плаче, питье, смехе, еде, нюхании, засыпании и пр.