Айталық, «Мышь» сөзін мектеп оқулықтарында «тінтуір» деп қолданып жүр (Орф.сөздік, Тінтуір (инф), 596 б).

Ағылшындар маус (тышқан), орыстар мышь (тышқан) десе, қазақтар не себепті тышқан деп айта алмайды?

«Мышь» сөзін «қолтетік» (Ө.

Аталған терминдер қатарына экономика саласынан алынған «американские орлы», «волки и овцы» («қасқырлар мен қойлар»), «гонка крысиная», «давление на медведей» («аюларға қысым жасау»), «дойная корова» («сауын сиыр»), «наблюдатель за акулами» («жыртқыштарды, озбырларды қадағалау»), «наличная корова» («қолдағы сиыр»), «кошки и собаки» («мысықтар мен иттер»), геология саласынан ледниковая «мышь», «воздушный змей», «похождения теленка», медицина аласынан гусиная лапка большая, «пчела- убийца», «хромая утка», барракера планцет «колибри», «окно улитки» және т.б.

Медицина саласында қолданылатын гусиная лапка большая, гусиная лапка маленькая, «окно улитки» (құрыш «терезесі»), геологиялық ледниковая мышь секілді терминдер сыртқы ұқсастыққа негізделіп метафораланған терминдер тобын құрайды.

Баспасөз арқылы орныққан жаңа сөздер қатарында ақуыз – белок, аударым – перевод, әдіснама – методика, әзірлеме – разработка, әлеует – потенциал, бағам – курс, бейін – профиль, бітімгер – миротворец, діңмаңдайша – портик, жағдаят – ситуация, жүктеме – нагрузка, кептеліс – пробка, кешен – комплекс, кілтсөз – пароль, қасбет – фасад, қуғын-сүргін – репрессия, құжат – документ, құзырет – компетенция, майса – газон, оққағар – телохранитель, отшашу – фейерверк, рәсім – церемония, саябақ – парк, тағаттылылық – толерантность, таптаурын – стереотип, тапсырыс – заказ, таралым – тираж, тарихнама – историография, телім – участок, төлем – платеж, түптұлға – прототип, түсім – поступление, тікұшақ – вертолет, тінтуір – мышь, үнтаспа – кассета, ықпалдастық – интеграция, іскі – шприц сияқты сөздерді жүздеп келтіре беруге болады.

Енді кейбір аудармаларын келтіріп көрелік: тінтуір – мышь, тілтақта – клавиатура, нұртабақ – диск, бармақдиск – флешка, көрсеткі – экран, қатты диск – жесткий диск, құрттап кету – вирус ену, үстел бет – рабочий стол, қосамжар дыбыс – медиадыбыс, терезелік – окно т.б., бұған қоса: мүше, торап ат, кілтсөз (пароль), тораптас, бекет жауапкері, бекет бастығы, әріпсәйкестіргіш, сәйкестіргіш, әріпалмастырғыш, достық жалғаным, лездік жалғаным, жолдама, нұрбелгі (курсир), бостық кнопка (пустой удар), ақылы деталь (интернеттегі ақылы материалдарды түсіріп алу), ақысыз, ортақ деталь, ғаламтор (интернет), торап жарнама, сұхбат үні, тораптық қазына, аманат, торап сөздігі, ерен електеме, кері қайтару, торап ескертпесі, т.б., сияқты сөздердің аудармасын еркін қолданатындығын айтады.

Аудармадағы қателіктер: а) лексикалық бірліктердің қате аударылуы: Компьютерлік тышқан (пішін және өлшемнен пайда болатын атау) – ол, бетінде орналасқан, батырма бойынша сілті жолымен қызметті орындау үшін және монитор экранында деректерді көрсету үшін әдетте пайдаланатын компьютерлік жабдық элементі [2, 30] – Компьютерная мышь (имя происходит от формы и размеров) — это элемент компьютерного оборудования, обычно используемого для указания данных на экране монитора и для выполнения функций путем щелчка по клавише, расположенной на ее поверхности; ә) мәтінде орыс тіліндегі сөздердің аударылмай берілуі: Ұғымды білдіру үшін құралған жаңа (жақын пайда болған) термин, неологизмнің өзге түрі болып табылады және и называется неотерм деп аталады [2, 34]; Для фонетикалық транскрипция үшін халықаралық фонетикалық ұйымы, халықаралық фонетикалық әліпбидің соңғы нұсқасын пайдалану керек (International Phonetic Alphabet = IPA) Халықаралық фонетикалық ұйымы [2, 35].

Мысалы, бұрыңгы терминдік сөздіктерге берілетін мышь – қазақ тіліндегі тышқан терминін алсақ, техника құралы болып табылатын бұл құрылғы сыртқы формасымен тышқанға ұқсайды, яғни осы ұқсастық осы атауға негіз болған.

Мысалы: mouse (ағыл.), souris (франц.), мышь (орыс) терминін түрік халықтары fare//маус (түрк.) – siçan (әзер.) – тычкан (тат.) – чычкан (қыр.) – sichqoncha (өзб.) – тінтуір (қаз.).