Ал 1952 жылы Жамбылдағы «Луговой» ат зауытында қара қасқа құлын туады.

Автор мұнда ғасыр пырағы атанған Луговой жылқы зауытының төл перзенті әйгілі Абсент жайын тілге тиек ете отырып, Қазақстандағы ат спортының хал-жағдайына кеңінен тоқталған еді.

Ақыры 1980 жылы Жеңістің 35 жылдығы қарсаңында Жамбылдағы Луговой жылқы заводы қайдасың деп тартып отыруға тура келді.

Олай болса өзіміз бет алып келе жатқан Луговой жылқы зауытының Жеңіс күнін сол кездері бір табан болса да жақындатып, оған өзіндік үлес қосқандығы анық.

Кім біледі ол жаққа бұл жануар мүмкін Луговой емес, басқа жерден барған шығар.

…Шаруашылық директоры Иван Афанасьевич Финько, парторг Махан Иісбаев және осы шаруашылықтағы кадрлар бөлімінің меңгерушісі Әлібек Баялиевтермен арадағы әңгіме Луговой жылқы зауытының Ұлы Отан соғысы кезіндегі атқарған жұмыстары тақырыбы бойынша өрістеді.

Шаруашылықтағы кадрлар бөлімінің меңгерушісі Әлібек Баялиев ақсақалдың айтуына қарағанда, Ұлы Отан соғысы жылдарында №97 Луговой жылқы зауыты елеулі жұмыстар жүргізе білген.

Оның бірі осы Луговой да, екіншісі №49 зауыт.

Луговой жылқы зауытының директоры В.В.Ивановтың сол кездері: «Мәскеудегі Орталық әскери-спорт клубынан Жамбылдағы №49 жылқы зауытына әкелінген Араб – Казбек айғырын біздің шаруашылыққа ауыс­тыруды тездетуге ерекше назар аударылсын» деп өз мамандарына мазасыздана нұсқау беруі осы жағдайға байланысты болса керек.

– Оның біріншісі сонау елуінші жылдары Қазақтың зоотехникалық – малдәрігерлік институтында оқытушылық қызмет атқарған ұстазым Петр Александрович Карасев те, екіншісі, 1948-1961 жылдарға дейін осы Луговой жылқы зауытының директоры міндетін атқарған Вениамин Вениаминович Иванов еді.

Иван Афанасьевич Финьконың мына сөзін естіп отырғанда мен, қазір Кубаньдағы Краснодар жылқы заводының басшысы, бұрынғы Луговой шаруашылығының директоры Вениамин Ивановтың 1950 жылдың желтоқсаныңдағы Араб үшін неліктен мазасызданғанын енді түсінгендей болдым.

Соның бір дәлелі 1993 жылы Луговой жылқы зауытына қайта барып, Әбітхан Оразалив деген ақсақал туралы мақала жазуым еді.

Сондай-ақ ақын-жазушылар бригадасы құрамында Түрксіб темір жолының 10 жылдығына орай Шу – Луговой – Жамбыл – Шымкент елінде алуан-алуан кездесулер де рухты жырлар толқындатқан.

Петра сделалось главным пунктом меновой торговли с Хивой, Бухарой, Ташкентом и мало по малу на луговой части берега Ишим село смешанное население из переселившихся бухарцев, ташкентцев и наехавших из внутренних губерн татар, преимущественно из городов Казани, Касимова и среди которых русские составляли только военный отряд» (Л.Кузнецов., «Краткий исторический очерк Петропавловска Акмолинской области»).

Мен ол кезде Луговой кентіндегі әскери бөлімде рота командирі лауазымында қызмет атқарып жүрген едім.

Шіліңгір шілденің ішінде тағы да Жамбыл облысының Т.Рысқұлов ауданы, Құлан ауылынынан 100 шақырым жерде, яғни «Луговой» орман шаруашылығының аумағында құмды жерде құрғақ шөптің жану оқиғасы орын алған болатын.

Жамбыл облысы Луговой ауданындағы менің туған ауылым – Көкдененде Сейсекүл мен Сәдуақастың әулеті 16 баланы немесе Қарағанды облысындағы ауыл мұғалімінің әулеті 18 ұл мен бір қызды ешкімнің акыл-өсиетінсіз-ақ өмірге әкеліп, тамырын тереңге жіберіп отыр.

– Мен өзім осы облыстың бұрынғы Луговой ауданындағы Аспара елді мекенінің тумасымын қарағым, – деп бастады әжей әңгімесін.

Аймақтық сөздікте тәте сөзі «туыс аға, әке» мағынасында Алматы облысы Райымбек ауданы мен Жамбыл облысы Луговой, Шу аудандарында қолданылады деп берілсе де оның Ақтөбе, Маңғыстау, Торғай, Қызылорда өңірлерінде де «әке, көке» мағынасында ұшырасатынын байқаймыз.

Аймақтық сөздікте тәте сөзі «туыс аға, әке» мағынасында Алматы облысы Райымбек ауданы мен Жамбыл облысы Луговой, Шу аудандарында қолданылады деп берілсе де оның Ақтөбе, Маңғыстау, Торғай, Қызылорда өңірлерінде де «әке, көке» мағынасында ұшырасатынын байқаймыз.