Іздеу нәтижесі
Корпус көлемі: 22 223 құжат, 23 443 589 сөз
«Диалект»
Диа-лект
д - дауыссыз, ұяң, тіл ұшы, тоғысыңқы и - жіңішке, қысаң, езулік, қосарлы/кірме әріп а - дауысты, жуан, ашық, езулік, тіл арты л - дауыссыз, үнді, ызың, ауыз жолды, тіл ұшы, жуысыңқы е - дауысты, жіңішке, ашық, езулік, тіл ортасы к - дауыссыз, тіл арты, қатаң, шұғыл, тоғысыңқы т - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, тоғысыңқы
55 құжат табылды
- Дихан ҚАМЗАБЕКҰЛЫ. «АМАНДЫҚ ЖАМАНДЫҚТЫ ЖЕҢЕДІ»
-
Қарагөз СІМӘДІЛ. ЕЛ АЙЫРЫЛҒАН... немесе би Ноғайбай жер берген, барша жұртпен тең көрген тағдыркешті дүнгендердің тарих-талайы хақында
Қазақстандағы дүнгендердің тілі қытай тілінің Шэньси аймағындағы диалект тобына жатады.
-
Хинаят БАБАҚҰМАР. ДОБРУЖА ТАТАРЛАРЫНЫҢ ТАҒДЫРЫ
Мұндай экспедициялардың мақсаты – Қоңыр зерттеуінің басты мақсаты саналатын «құман-қыпшақ диалект сөздерінің түп тамырын саралау үшін дерек іздеу» болған.
Қоңырдың зерттеу нәтижелерінде Добружа татарлары тіліндегі диалект В.Дримба айтқандай 3 емес (солтүстік қырымдық немесе далалық татар, оңтүстік қырымдық татар; Тат диалектісі), керісінше төртеу екендігіне ден қояды.
Ол төртінші диалект ретінде Қырымның және оңтүстік орыс даласынан келген ноғайлардың, әсіресе құндыр ноғай диалектісін жеке бөліп алып қарастырған.
Мандоки Қоңыр Добружа татарларының тілінде 4 түрлі диалект бар деп қорытындылайды: 1) бір кездері мал бағумен шұғылданған татарлар диалектісі; 2) бақташылықпен айналысқан Қырымдағы Керчь, Ор қалалары төңірегінен шыққан таттар сөйлейтін диалект; 3) Қырымның және оңтүстік орыс даласынан келген ноғайлардың диалектісі; 4) Оңтүстік орыс даласын мекендеген құндыр ноғай диалектісі.
Мандоки Қоңыр Добружа татарларының тілінде 4 түрлі диалект бар деп қорытындылайды: 1) бір кездері мал бағумен шұғылданған татарлар диалектісі; 2) бақташылықпен айналысқан Қырымдағы Керчь, Ор қалалары төңірегінен шыққан таттар сөйлейтін диалект; 3) Қырымның және оңтүстік орыс даласынан келген ноғайлардың диалектісі; 4) Оңтүстік орыс даласын мекендеген құндыр ноғай диалектісі.
-
Байынқол ҚАЛИҰЛЫ. Әдеби тіліміз қалыптасып болды ма?
Көрсетілген бұл диалект сөздердің жалпы саны – 165.
Өйткені ол сөздіктерде диалект сөздермен бірге диалекті бола алмайтын сөзсымақтар мен дүбәра сөздер көп алынған.
-
Назира ӘМІРЖАНОВА. ТАҢДАУЛЫ ОРФОГРАФИЯ – САУАТТЫЛЫҚ КЕПІЛІ
Баспагер Кекстон сөздердің жазылуы тарихи-дәстүрлілікті сақтап, бір ғана диалект бойынша іске асады деп көрсетеді.
-
Эльвира СЕРІКҚЫЗЫ. Сырға толы сасандо
«Тербелетін» немесе «дыбысты аспап» мағынасындағы аспаптың атауы «сасанду» диалект сөзінен қалыптасқан әрі ертегіге бергісіз аңызбен де сипатталады.
-
Э.Н. Оразалиева. Түркі тілдерін зерттеудің танымдық және диалектикалық ұстанымдары
Нәтижесінде, тіл ғылымында орын алған диалектикалық нормалар қозғалыс пен үздіксіз дамудың салдарын құрайтын принциптер жиынтығы, қайшылықтар негізінде қалыптасатын арнайы заңдылықтар жүйесі деген тұжырым үстем бола бастады, себебі пәлсапа тарихында «диалектика» ұғы-мы алғашында «диалект», «диалог» деген сөздермен астарласып қолданылса да, кейіннен ғылыми ай-налымға тек «даму, мәңгілік даму» мағынасында еніп орнықты.
-
Айгүл АХАНБАЙҚЫЗЫ. Юрий Аравин: Қазақтың күйін тұлпар тұяғы тудырған
Кең-байтақ қазақ даласының әр аймағында өзіндік тіл ерекшелігі, диалект сақталған, ендеше оның музыкасының да тап осындай ерекшелігі болуы заңды.
- Өмір ЕСҚАЛИ. «Еріксіз келіп, еркін өстік»
-
Ақтоты РАЙЫМҚҰЛОВА. Аңыз адам
«Төркіні рушылдыққа, тайпаға, жүзге, жерлестікке, жікшілдікке бөлінуге апарып соғатынына қарамастан, сол бес-алты сөзден «диалект» жасап жүрген зерттеушілер де бар.
Әрдайым бір-бірімен молынан араласып, Алтайға жау тисе-ақ Атырауға, кәрі Каспийге дейін үдере көшетін..., керек десеңіз, бұрын жекелеген хандықтарда оқшаулана өмір сүріп көрмеген қазақта диалект қайдан болсын?», дейді Өз-ағаң.