Ыбырайым өзіне сеніп тапсырылған №470000 мергендер винтовкасымен Калинин майданының сапындағы алғашқы шайқастардың өзінде 79 фашистің көзін жойса, Великие Луки қаласы үшін болған қанды қырғында 60 жау әскері оққа ұшырады.

Әйтсе де, орыс әдебиетшісі Эдуард Севрус: «За мелкие преступления можно попасть в тюрьму, за великие – войти в историюдың» кері емес пе бұл?!

Бұдан әрі үшінші екпінді армияның қолбасшысы, генерал К.Галицкий Великие Лукиді шабуылдап алу жөнінде шешім қабылдады.

Великие Луки қаласы – коммуникациялық ірі торап.

Великие Луки сондай жер.

Солтүстік жақтағы Дно, Новгород, Ленинградтан, шығыс жақтағы Ржев пен Мәскеуден, Батыстағы Балтық жағалауындағы елдерден келетін жолдардың барлығы Великие Лукиде тоғысады.

Бригада 1942 жылдың 22 желтоқсанында Великие Луки түбіне келді.

28 панфиловшылар Мәскеу түбінде қалай шайқасса, біздің жігіттер де Великие Лукиді жау қолынан қайтарып алу үшін жан аямай күресті.

Алайда бірде-бір танкті Великие Лукиге өткізген жоқ.

Қажым Көшеков, Ыбырайым Сүлейменов, Мәншүк Мәметова, Заманбек Матаев, Біргебай Әбдікәрімов, Ислам Назаров, Қалисар Хабдулинов, Қабас Дүйімбаев, Ғани Қасымов, Шазада Әтеев, Ыдырыс Исатаев, Тұраш Әбуов, Ақыраш Әндиров, Жамалхан Жамалбеков, Ғаббас Таңбаев, Жақан Биғазин, Қабікен Меңдібаев, Әділхан Құсайынов, Сейсебай Әбдікәрімов, Манап Шідеров, Мәулен Исин, Айтқали Құсайынов, Құсайын Кәкібаев, Сембек Молдабаев сияқты көптеген жауынгерлер мен командирлер батылдық танытып, жауды Великие Лукиге кіргізбеді.

Великие Лукиде үшінші батареяның өзі жаудың он үш танкісін қиратып, алты рота жаяу әскерін жойды.

Жүзінші бригада Орталық майдандағы басқа құрамалармен бірге Великие Луки түбіндегі қиян-кескі ұрыста Отан алдындағы борышын адал орындады.

Великие Лукимен салыстырғанда бұл кәдімгі қала.

22, 39, 3-екпінді және 6-шы гвардиялық армиялардың құрамында Молодой Туд, Великие луки, Невель, Новосокольники қалаларын, үш жүзден аса деревняны жаудан азат етті.

Мәншүк туралы Великие Луки түбіндегі сұрапыл шайқастан соң-ақ әскери газет беттерінде очерктер жазылған-ды.

Сол мемлекеттік думаның алдында «Сіздерге үлкен сілкіністер керек, ал маған ұлы держава керек» (Вам нужны великие потрясения, а нам нужна великая держава) деп айтқан.

Оның Ржев түбіндегі «Марс» операциясына қатысқанын, Великие Луки қаласын жаудан босатқанын, Невель қаласын азат етуге қатысқаны үшін Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталғанын (соғыс кезінде басқа да орден медальдармен марапатталған), 1944-1945 жылдары капитан шенінде «Жауға қарсы аттан!

1944 жылы Великие Лукиде қаза табады.

Әйтсе де орыс әдебиетшісі Эдуард Севрус айтқандай: «За мелкие преступления можно попасть в тюрьму, за великие – войти в историю» дегеннің кері емес пе бұл?!

Ы.Сүлейменов өзінің қаруластарымен бірге Ұлы Отан соғысы тарихындағы үш үлкен әскери операцияға – «Марс» деп аталатын Ржев, Сычевка бағытындағы шабуылға, Великие Луки қаласын азат ету жорығына және Невель қаласын жаудан босатуға арналған шайқастарға қатысыпты.

Ұлы Отан соғысы тарихына «Кіші Сталинград» деген атпен енген Великие Луки (қала атауы кейбір авторлар жазғандай, «Үлкен садақ» атауынан емес, «үлкен шалғын», яғни «жазиралы алқап» деген мағынадан шыққан) қаласын азат етуге арналған айтулы операция 1942 жылдың желтоқсаны мен 1943 жылдың қаңтары аралығында қанды шайқаспен жүргізілді.

Великие Луки ол кезде де, қазір де халқының саны 100 мыңнан аспайтын шағын қала болғанымен, стратегиялық маңызы өте зор еді.

13 дивизия, 2 атқыштар бригадасы, сондай-ақ 3 механикаландырылған бригада, 3 танк бригадасы және аса қуатты авиация бөлімдерінің қолдауымен жүргізілген тегеурінді операция барысында Великие Луки қаңтардың соңына қарай неміс басқыншыларынан біржолата азат етіледі.

В районе города Великие Луки с 4.01.1943 года по 12.01.1943 год уничтожил своим метким огнем 160 солдат и офицеров противника», – деп жазады (РФҚМОӘ, 33-қор, 686044-тізім, 1500-бет).

Қырық үшінші жылдың жазында – кеңес әскерлері Великие Луки қаласының түбінде тұрғанда ол алғаш рет командарм Галицкиймен жүздеседі.

Қырық үшінші жылдың жазында Великие Луки қаласының маңында жалпыармиялық слет шақырылып, оның аясында мергендер жарысы өткізіледі.

Участник боев за Великие Луки.

Тіпті Ыбырайым азат етуге қатысқан Великие Луки қаласы Мәскеуден небәрі 470 шақырымда орналасқан.

Великие Лукидің маңында жаз айында өткен мергендердің армиялық жиынында даңқты мерген Сүлейменов сөз сөйледі.

Аппақ туралы сол әңгіменің әсері болса керек, сол жылдары Есмағамбет Ысмайылов «Великие мастера слов» кітабын жазып, оқырманды Низами шығармаларымен жақынырақ таныстырды.