Нұраш жоңышқалыққа қайта-қайта түсе берген малдарды қуып әбден титтықтаса керек, кейбірін ауылдан екі-үш шақырым жерде орналасқан совхоздың шөп қорасының іргесіндегі ескі сарайға қамап тастайтын болды.

Біреуімен күндіз шөп артып әкелсе, екіншісімен түнде сабан ұрлауға шығатын.

Екеуіміз екі велосипедпен шөп қораға қарай ызғыта жөнелдік.

Гүрс еткен мылтық дауысын естіген шөп қораның қарауылы Құрмаш ақсақал есік алдында жатқан қырық жамау ескі кебісін қоңылтаяқ кие салып, сүріне-қабына жетіп келді.

Ерігіп жүргендер шөп қораға арнайы барып, өліп жатқан есектерді өз көздерімен көре бастады.

Кейіннен көлік жүргізушісі Иманның елге айтуынша, совхоз директорының ашуы шөп қорадан қырық шақырымдай жердегі кеңсесіне жеткенше басылмаған көрінеді.

Жастайынан колхозға барып, шөп шауып, бірде егін орысып, бірде мал бағысып жүріп, бала күнінен еңбекке араласқан оны өмірдің өзі ширықтырып, үлкен жолға салады.

Содан берi қарай жел оңынан тұрып, шөп басы қыбырлай бастаған сияқты.

Мен жүрген жерге ғана шөп шығады.

Ақ өзен, одан әрі көрінер шөп.

Жалқаулау желпілдейді шөп шуласа,

Шөп қора өртеді, қозы-лақтың аяғын сындырды.

Сондай сырлас та қимас ортақ ғұмырымызда, тіпті, «Шөп те – өлең, шөңге де – өлең, Өлең де – өлең» тәмсілінің де бір ғажап танымдық сыры барын ұғындым.

Сабырлы, қой аузынан шөп алмас момын кісі өзінің жеке басынан өткерген хикметі бөтенге көк тиын керегі жоқ деп біледі, басқа біреу естуге тұрмайтын ұсақ-түйек санайды.

Біз шыққан биік шөп өспейтін, жалаңаш тасты алып Синай тауларының ең жоғары нүктелерінің бірі екен.

Жерін қыстау, жайлау, күздеу және көктеу деп бөліп, қай малды қандай жерге, қай уақытта жаю керек екенін білген қазақ жердің шөп қорын кәсіби биолог-ботаник дәрежесінде меңгерген.

Керісінше, «Тұманбай ұлттық мәселелерге келгенде шөп басын сындырған жоқ!» деушілердің қарасы көп.