Өскемен көшесінде екі күн жүрген түз тағысын ақыры көлік қағып, жарақаттап, шаһардағы ветеринарлық емханалардың біріне жеткізілді.

Қыс келіп, күн суыта бастағаннан-ақ түз тағыларының шаруаларға тыным бермейтін әдеті.

Мұндайда түз тағысы төрт түлік малға тұтқиылдан келіп ауыз салады.

Тұрғындар үшін де түз тағыларының қауіпті болуы заңдылық.

Алайда, бүгінде түз тағыларымен күресудің де өзіндік тәртібі бар екен.

Мәселен, аталған басқарма биылға орман қоры жерлерін мекендейтін 1053 түз тағысының бар екені туралы мәліметті инспекцияға жіберген.

Екі мекеме түз тағыларының санын реттеуде бір-біріне міндет артып жүргенде ит-құс малды ауылдарға қырғидай тиюде.

Кейбір аңшылар өз пайдасы үшін рұқсат алып, жапан далада түз тағыларын қырып салуы да мүмкін.

Түз тағыларын ату үшін де бір жүйенің болуы керегін Жамбыл облысы әкімдігінің табиғатты қорғау кеңесінің төрағасы Ерназарбек Жантаев айтады.

Түз тағыларымен күресу де қиындығы көп жұмыс.

Бірде арыстанға айналып арпалысып, бірде түз тағысы түлкінің айласына салып, әйтеуір, келешек ұрпағымыз аман болып, өсіп-өніп, жатқа тәуелді болмаса екен деп, ұлан-ғайыр аймақты бізге мұралап кеткен, қайран бабалар!

Қызылға үймелеген қол бүркіттерді көкте жүріп көзі шалған түз құстары ұшып келіп, дайын тұрған ет пен майдан қылғытып жұта береді.

Етке тойған түз бүркіттер көтеріліп ұша алмайды.

Түз тағыларының көзі жарқырап тұрды.

Б.Щербаковтың айтуынша, Алтай ұлары, ақ шіл, тундра шілі, кекілік, дуадақ, кішкене жек, қарабауыр бұлдырық, қылқұйрық бұлдырық, қара ләйлек, ақбас тырна, көкқұтан, бұйра бірқазан, сұңқылдақ аққу, дөңтұмсық тұрпан, безгелдек, жалбағай, қарабас өгіз шағала, тауқұдірет, шәукілдек, қасқалдақ, үлкен сұқсыр үйрек, шалшықшы, қутұмсық қаз, бүркіт, сұңқар, балықшы тұйғын, қарақұс, лашын, ителгі, аққұйрық су бүркіті, үкі, дала бүркіті, дала күйкентайы, саз құладыны, түз құладыны, шалғын құладыны, дала құладыны, қараторғай, қарлығаш, тағы да басқа құстарды тез арада мемлекет қамқорлығына алу қажет.

Жақында ғана Лондон шаһарының ішінде ерсілі-қарсылы жортып жүретін түз аңдары мен аталған осы қаланың шетінде тұратын қарт әженің қолынан күнделікті жем жеуге келетін даланың он бұғысы туралы бейнетаспаны әлеуметтік желіден көргенде көзіме жас іркілді.

Сол айтпақшы, адамдар қолындағы, қорасындағы төрт түлік малына қорған болса, түз аңдары мен құстардын да өз қорғаушысы, иесі бар.

Бұрын-соңды алғыр құмай мен түз тағысының – бірінің адамдардың қызығы үшін немесе қызыл тұмағы үшін, енді бірі қу жаны үшін арпалысын алғаш көрген облыстың басшылары қиқуласып, далбаңдай шауып келген кезде талай түз тағысының сорын қайнатып үйренген тазы шыбын жанын ұшырып үлгіргеніне әбден сенімді сияқты жырта қарыс аранын түлкінің алқымынан босатып, иесіне масаттана қарап тұрар еді.

Бұрын-соңды алғыр құмай мен түз тағысының – бірінің адамдардың қызығы үшін немесе қызыл тұмағы үшін, енді бірі қу жаны үшін арпалысын алғаш көрген облыстың басшылары қиқуласып, далбаңдай шауып келген кезде талай түз тағысының сорын қайнатып үйренген тазы шыбын жанын ұшырып үлгіргеніне әбден сенімді сияқты жырта қарыс аранын түлкінің алқымынан босатып, иесіне масаттана қарап тұрар еді.

Түз күн шуағына шомылады.