Жалпы, Рафаэль Ниязбектің ел өміріндегі кертертпа құбылыстарға, саяси оқиғаларға өз көзқарасын білдіріп, бүгежектемей тура сөйлеп, тіліп түсетін тұстары аз емес.

Біріншісі – «БАРЛЫБЕК туралы бірер сөз...», бұл – 1866-1914 жылдар аралығында дәурен шеккен Алаш қозғалысының аса көрнекті өкілі, қазақтың аяулы ұлы, саяси қайраткер, Петербор Императорлық университетінің Шығыстану факультетін күміс алқамен тамамдаған түлегі, өңге мамандық иесі бола тұра, жұрт басына қауіп-қатердің қап-қара бұлты үйірілгенде саясатқа бел шеше араласқан арлы азамат Барлыбек Сырттанұлының өмірі мен қызметі туралы бөгенайы бөлек тарихи толғам, ал екіншісі – «Сөз-сәуле» – портреттік эсселер мен толғаныстар топтастырылған әдеби жинақ.

Кеңес әдебиеті саяси тұтқындарды, яғни таптық жағынан жат элементтерді экзистенцияның аясынан аулақ қуып, оларға аяушылық білдірудің кез келген түріне тыйым салғаны мәлім.

Асқаров саяси даңғазалық ойыннан тыс, идеология ойлап тапқан қасаң қиялдан тысқары шынайы өмірде азап арқалап, қиямет кешіп жүргендерге эмпатиялық жаңа әдебиет әкелген.

Мысалы, Гроссман «Жизнь и судьба» романы арқылы КСРО-да тұңғыш рет Колыма мен Освенцимді, сталиндік лагерь мен гитлерлік лагерді шендестірді, жаппай аштық пен саяси қуғын-сүргінді табиғаты бір режим тудырған құбыжық құбылыс ретінде қарастырды.

Сол арада, үлкен кісінің жанында тұрған орта бойлы толықтау ақсары кісі: – Саяси Бюро мүшесі, Орталық комитеттің бірінші хатшысы Димаш Ахметұлымен күнде кездеспейсіз, жолдас шопан.

Есейген соң, яғни 2000 жылдардың басында Таяу Шығыстағы және араб әлеміндегі саясат, саяси шиеленістер қызықтыра бастады.

Саяси бюро мүшесі кітабымды оқығанын айтқанда, өзі мақтаншақ адамда ес қалушы ма еді?!

Ол кезде қағазға жазылмаған заң бар көрінеді: Саяси бюро мүшесіне кім көрінген жете алмайды екен, жеткен адамның бар арманы орындалады екен.

Кейіннен бұл ұйым қазақ жастарының саяси көзқарастарын, дүниетанымдарын қалыптастыруға септігін тигізетін саяси ұйымға айналады.

Кейіннен бұл ұйым қазақ жастарының саяси көзқарастарын, дүниетанымдарын қалыптастыруға септігін тигізетін саяси ұйымға айналады.

Барлыбек оқып жүріп өз халқының жай-күйінен, мұң-мұқтажынан, саяси жағдайынан толықтай хабардар болған.

1910 жылдары Ұзынағашта жер мәселесі, сол кездегі саяси жағдай турасында патшаға қарсы съезд ұйымдастырады.

Ойлары, мақсаттары, саяси көзқарастары осы жерде үйлесімін табады.

Бұл заң 4 бөлімнен тұрады: Бірінші бөлімде – Қазақ Елінің дербес тәуелсіздігі турасында, яғни Қазақ Елінің Ресеймен достық, доминионды қарым-қатынаста болуы сараланып, елдің саяси басқару жүйесі, билік пен үкімет хақында жазылған.

1908 жылдың күз айларында, Патшалық биліктің жоғары қызметіндегі Барлыбек Сырттанұлы өзінің саяси көзқарасына байланысты «сенімсіз кадр» ретінде танылып, отставкаға шығады.

«Беһ Азин» деген лақап атпен танымал Иранның жаңа дәуір әдебиетінің жазушысы, аудармашы, саяси белсенді Махмұд Етемадзаде 1915 жылы 14 қаңтарда Рашт қаласында дүниеге келіп, 2006 жылы 31 мамырда қайтыс болды.

Мұнда рәміздік әрі саяси мән жатыр.

Полк командирінің саяси істер жөніндегі орынбасары, татар азаматы дивизия командирінің алдына апарып, оқуға түсуіме жолдама алып бергені жолымды ашты.