Результат поиска
Объем корпуса: 22 223 документов, 23 443 589 слов
«аффикс»
аф-фикс-
а - дауысты, жуан, ашық, езулік, тіл арты ф - дауыссыз, қатаң, кірме дыбыс ф - дауыссыз, қатаң, кірме дыбыс и - жіңішке, қысаң, езулік, қосарлы/кірме әріп к - дауыссыз, тіл арты, қатаң, шұғыл, тоғысыңқы с - дауыссыз, қатаң, тіл ұшы, жуысыңқы
27 документов найдено
-
Әшімбаева Н.М., Шүленбаев Н.Қ., Жампейіс Қ.М.. ҚАЗАҚ ТІЛІНДЕГІ НЕГІЗГІ ТЕРМИНЖАСАМДЫҚ ТӘСІЛДЕР
Терминдердің аффикс арқылы жасалуы терминнің құрылымында оның категориялық байланысын көрсетуге мүмкіндік береді, өйткені терминнің процестердің, құралдардың және қасиеттердің атауларына жататындығын білдіруге мүмкіндік беретін жұрнақтар бар.
-
Сейфуллина К. Д.. ШЕТ ТІЛДІК ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСҚА ОҚЫТУ БАРЫСЫНДАҒЫ СӨЗЖАСАМДЫҚ ҚҰЗЫРЕТТІЛІКТІ ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Егер негізгі сөзге аффикс жалғау әрекеті болса (мысалы dependent + in – independent ‘тәуелсіз›, weak + ness – weakness ‘әлсіздік›, appear + re – reappear ‘қайта пайда болу› және т.
-
О.С. Жұбаева, А.Д. Кегенбекова. Қазақ тіл біліміндегі өткен шақ түрлеріне қатысты атаулардың қалыптасып, дамуы
Түймебаев: «Между тем, если мы обратимся к контекстуальным оттенкам прошедшего времени на -ды или сравним эту форму в казахском языке с аналогичными формами в других тюркских языках, то нетрудно убедиться, что аффикс -ды, хотя и употребляется в целом для выражения конкретного действия, имевшего место в прошлом, тем не менее имеет ряд оттенков в основном своем значении.
-
С.А. Сұлтанбекова. Неміс тіліндегі аффиксті жаңа мағыналы туынды сөздердің прагматикалық аспектілері
Прагматикалық мағына тұрғысынан белгілі бір аффикс жаңа жасалынатын сөзге жалғана отырып, сөз мағынасының интенсионалды, импликационалды және эмоционалды компоненттері бар прагматикалық жаңа сипатына ие болуына сеп болады.
Ал, das Wohlfühlhäuschen мысалындағы «Haus» зат есіміне тіркелген «-chen» сөзтудырушы қосымшасы бұл зат есімнің прагматикалық мағынасын «өзін жақсы сезінуге болатын кішкентай үй» деп, сөйлеушінің бұл зат есімге деген эмоциясын, яғни сүйіспеншілігін анық көрсетіп тұр, сондықтан да бұл зат есім эмоционалды компоненті басым прагматикалық мағынаға ие сөз болады.Жоғарыдағы мысалдардан көріп отырғанымыздай, барлық жаңа сөздерде тілдегі бұрыннан бар сөздердің мағынасынан бөлек, аффикс жалғанған жағдайдағы туынды сөздердің прагматикалық мағынасында интенсионалды, импликационалды және эмоционалды компоненттері болады.
Дегенмен, кейбір жағдайда сөздің өзі тек бір прагматикалық компонентке ие болса, аффикс жалғанған туынды жаңа сөзде бірнеше прагматикалық компоненнтің орын алатындығын ұмытпауымыз тиіс.
Осы жоспарды жүзеге асырған жағдайда, аффикстердің нақты қандай түрі сөзжасамда өнімді екендігін анықтап, сол өнімді
-
А. РАЕВА, Г. САҒИДОЛДА. АРЫСТАН, ҚАБЫЛАН ЗООНИМДЕРІНІҢ ТҮРКІ ТІЛДЕРІНІҢ ЭТИМОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІКТЕРІНДЕГІ ТІЛДІК ИНТЕРПРЕТАЦИЯСЫ
и ккал., что видно из арсылда –(<арс+-ыл +-да, где –ыл модификатор при подражательном корне, да глаголобразующий аффикс при подражательных основах) «рычать».
Первый образован от глагола кап «хватать», «похищать», «утаскивать», «нападать» +аффикс -лан –кап-лан «барс», «леопард» и.т.д.
-
Д.М. ДАУЛЕТАЛИЕВА, Б.С. ТОҚТАҒҰЛ, Ш.Ж. АРЗЫМБЕТОВА. ЖЫЛҚЫ МАЛЫНА ҚАТЫСТЫ ҚАЗАҚЫ АТАУЛАР
Бейсенованың «айғыр, азғыр, адғыр» сөздеріндегі түбір сияқты, азбан сөзі – аффикс арқылы сол түбірден басқа бір тұлға жасап тұр, оның лексикалық мағынасы алғашқы түбірден алыстап кетпеген, төрт сөздің төртеуі де жылқы малының еркек жынысты түрін көрсетеді деп үзілді-кесілді пікір айтуын толық жақтауға болмайды [3, 46-б.].
-
Х.М.ТҰРСҰН, З.С.ИЛЬЯСОВА. ОРТАҒАСЫРЛЫҚ АРАБ-ПАРСЫ ДЕРЕКТЕРІНДЕГІ «ТҰРАН» ЖӘНЕ «ТҮРКІСТАН» ТОПОНИМДЕРІ
Түрік немесе түрк этнонимі екі элементті (түр-к), екінші элементі «-к» жинақтық көпше түрдегі аффикс, жалпы бұл сөз ирандық тұр-ан сөзімен бірдей түркі сөз тұлғасы болуы ықтимал.
-
А.Б. Шормақова . Қ. Кемеңгерұлы еңбектеріндегі сөзжасамды оқыту мәселесі
Кемеңгерұлы сипаттамасында: -лы‚ -лас‚ -қор‚ -қой‚ -ақ‚ -аған‚ -ш‚ -қ‚ -қын‚ -мпаз‚ - мсақ‚ -н‚ -нды сияқты жұрнақтар дара мағыналы аффикс ретінде берілсе‚ -лық‚ -дай‚ -с‚ -қыш‚ -қыр‚ -ма жұрнақтары көп мағыналы аффикстер ретінде түсіндіріледі.
-
С.Қ. Иманбердиева, А.Б. Шормақова. Солтүстік Қазақстан облысы топонимдерінің құрылымы
- дақ/дық –етістіктен сын есім жасайтын аффикс: Бұрқыл+дақ, Былқыл+дақ, Шуыл+дақ т.б.; -
- лы/лі/ды/ді/ты/ті– көптік мәнді реликтік аффикс: Қарағайлы, Қамысты, Қиялы, Сулы т.б.;
- ша - зат есімнің рең мәнін жасайтын аффикс: Тайынша т.б.
Зерттеу барысында Солтүстік Қазақстан облысы топонимдердің келесі құрылымы анықталған: термин-индикаторлық компонент: Бұлақ, Жота, Батпақ, Бекет т.б.; термининдикаторлық компонент + аффикс: Су + лы; т.б.; термин-индикаторлық компонент + термин-индикаторлық компонент: Арал+көл, Дала+көл, Батпақ+көл, Шоқы+көл, Жар+кент, Жар+көл, Жер+лі+көл, Арал+ауыл, Арал+төбе т.б.
- Ж.Қ. Айдарбекова. Түркі жазба ескерткіштеріндегі төрт, алты, сегіз сандарының этномәдени сипаты