Солардың бастыларын атар болсақ, «Искусство XXI века» атты Финляндия, Италия, Австрия, Калининградта өткен «Янтарный соловей», Мәскеуде өткен «Международная русская романсида» вокалистер байқауында, Қазан қаласында өткен Р.Яхин атындағы камералық әншілер байқауында, Уфада, Киевте өткен опералық әншілер байқауында қазылар алқасының мүшелігінде болған.

Сондай-ақ осы беттің аяғында үш сілтеме жасалып, біріншісінде «Русская старина» журналының 1903 жылдың шілдесіндегі санында жарияланған «В.И.Дальдің өмірінен хикаяттар» деген мақалада нақтылық болмағаны жазылған.

Біз «Русская старинаны» да парақтап көрдік.

1999 жылы «Егемен Қазақстан» газетінің 23 маусымда шыққан санындағы «Аралас мектеп амалсыздықтың тірлігі» атты сұхбатта Қазақстандағы орыс мектептерінің оқулықтарында «Моя Родина – Россия», «Наша русская зима», «Наше русское поле», тағы басқа осындай тақырыптар көп кездесетінін мысалға ала отырып: «Орыс мектептерінде оқытылатын тарих, әдебиет, тіл және басқа гуманитарлық пәндерде Қазақстан мемлекетінің төрт құбыласы түгел көрініп тұруы тиіс» деген маңызды пікір айтты.

Мысалы, Ярослав Мудрыйдың «Русская Правда» заңдар жиынтығында вира, яғни ердің құны – 40 гривен: жиырма сиыр немесе екі жүз қой.

Бір көршінің қызы «я русская» дегенінің куәсіміз.

Форум барысында Қасым Аманжолов атында сыйлық тағайындау, мектеп оқулықтарынан «русская литератураны алып тастап, «әлем әдебиеті» пәнін кіргізу» туралы ұсыныс айттық.

Ал қазақ балаларына орыс тілінде оқытылатын «русская литератураны» «әлем әдебиетіне» айырбастау Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетовтің құзырында.

Бірінші қадам «русская литературадан» сабақ беретін кадр даярлауды тоқтату.

«РУССКАЯ ЛИТЕРАТУРА» САБАҒЫН ОРЫС ТІЛІНДЕ ОҚЫТЫП КЕЛЕМІЗ».

Біздің елдің мектеп оқулығынан «русская литература» деген пәнді жойып, орнына «әлем әдебиеті» пәні кіргізілуі керек.

Ол – «русская литература» пәнінен сабақ беретін кадр даярлауды тоқтату.

Масқара қылғанда, біз оқушыларға «русская литература» сабағын орыс тілінде оқытып келеміз.

Меніңше, «русская литератураны» жоюдың сыртқы саясатқа еш қатысы жоқ.

Ол 1889-1927 жылдар аралығында «Известия Западно-Сибирского отдела», «Киргизская степная газета» – «Дала уәлаяты газеті», «Голос степи», «Иртиш», «Омич», «Степной пионер» (Омбы), «Қазақ газеті» (1913-1918 жж.); «Особое прибавление к «Акмолинским областным ведомостям», «Семипалатинские областные ведомости», «Семипалатинский листок», «Русское богатство», «Русская мысль», «Жизнь», «Памятная книжка Семипалатинской области», (Семей), «Туркестанские ведомости» (Ташкент), «Речь», «Слово», «Сын отечества», «Наша жизнь», «В мире мусульманства», «Мусульманская газета», «Русское богатство», «Русская мысль», «Сибирские вопросы» (Санкт-Петербург), «Айқап» (1911-1915 жж., Троицк) сынды басылымдарда өз көзқарасы мен сыни пікірлерін жариялап отырды.

Ол 1889-1927 жылдар аралығында «Известия Западно-Сибирского отдела», «Киргизская степная газета» – «Дала уәлаяты газеті», «Голос степи», «Иртиш», «Омич», «Степной пионер» (Омбы), «Қазақ газеті» (1913-1918 жж.); «Особое прибавление к «Акмолинским областным ведомостям», «Семипалатинские областные ведомости», «Семипалатинский листок», «Русское богатство», «Русская мысль», «Жизнь», «Памятная книжка Семипалатинской области», (Семей), «Туркестанские ведомости» (Ташкент), «Речь», «Слово», «Сын отечества», «Наша жизнь», «В мире мусульманства», «Мусульманская газета», «Русское богатство», «Русская мысль», «Сибирские вопросы» (Санкт-Петербург), «Айқап» (1911-1915 жж., Троицк) сынды басылымдарда өз көзқарасы мен сыни пікірлерін жариялап отырды.

Сонымен қатар 1914 жылы жарық көрген «Русская энциклопедия» көптомдығының 10-томында: «Қазақтар 6 миллионға жуық және Азиядағы түркітектес халықтар ішінде осман түркілерінен кейінгі екінші орында тұр», десе, ұлтшыл тұлға Мұхамеджан Тынышпаев 1905 жылы 19 қарашада автономиялардың І съезінде жасаған баяндамасында: 1897 жылғы жалпы санақта Ресей құрамындағы қазақтар саны 4 млн-нан астам болғанын, сондай-ақ империя құрамындағы ұлттар ішінде саны жағынан 6-шы орында (орыстар – 55,7 млн, кішірусьтер – 22, 5 млн, поляктар – 8 млн, белорустар – 5,9 млн, еврейлер – 5 млн) тұрғаны жайлы нақты ақпар бере отырып, Торғай облыстық басқармасының кеңесшісі И.Крафттың ХІХ ғасыр басында Ресей аумағындағы қазақтар саны 6 млн болды деген дерегін және ресейлік статистика маманы Я.Я.Полферовтің қазақтардың нақты саны 5,8 млн-нан асты деген нақты болжамын келтіріпті.

«Русская смотрина», «Современник» журналдары «Ревизор» жайлы белгілі сыншылардың мақалаларымен қатар, қарапайым көрермендердің де пікірлерін жариялап жатты.