Түп-тегіміз бір дей тұра бөлінуге дайын тұратын тайпашылдық мінезден неге арылмаймыз?

Бір жерге қадалып қоныстанбай, үнемі көшіп-қонып жүрді.

Кейде қандай да бір әділетсіздік көрген адамдар тобы патшаларына бағынбай, бөлек кетіп өмір сүруге дағдыланды.

Мәселен, бізбен түбі бір ноғай халқының халық жырларына қарасаңыз, «қазақлық» сөзінің мағынасын көнеге тартып, арғы дәуірдің қымбат елесін көз алдыңызға әкеледі:

Демек, Ұлы дала тұрғындарын бір кезде өмір сүру салты біріктірсе, замандар өте келе ол рухани тұрғыдан біртұтас елге айналды.

жамиғы қазақ бір туған,

Бір кезде сырттағы ел өмір сүру салтын жоғары бағалаған, азаттықты аңсағандар символ еткен «қазақлықтың» рухани болмысқа айналып, ерекше ұлттың негізін қалауы адамзат тарихында сирек кездесер феноменді құбылыстың бірі.

Қазақтың осы бір әлсіз тұсын шеберлікпен пайдаланған орыс ұлықтары елді билікке таластырып, ауызбірлігінен айырды.

Кейін Патша үкіметін құлатқан қызыл империя да қазақтардың жетілгенін, аузының бір болғанын қалаған жоқ.

Ең жаманы, бір ұлттың идеялық тұрғыдан бөлініп кетуі.

Қайыры астананың қазанындай, – деп жырлаған екен бір айтыста атақты шайыр Әбубәкір Кердері.

Біреуін ғана айтып өтейік: өткен ғасырдың 50-жылдарында КСРО-ның әпербақан басшысы Н.Хрущев «Тың және тыңайған жерлерді игеру керек» деген сылтаумен қазақ даласына ресейлік қамаудан шығып, қаны бұзылған ұры-қарыларды қаптатып жіберіп, кейін «Патша өзінің барлық әдістерін қолданып, бұл аймақты ұзақ мерзім ішінде орыстарға толтыра алмаса, мен советтік тәсілмен бір демде толтырдым» деп көкігенде, жүрегіне шер байланған қазақтың ұлы композиторы, сол кезде 26 жастағы Шәмші Қалдаяқов ән шығарып, оған 21 жастағы талантты ақын Жұмекен Нәжімеденов өлең жазып, дүниеге «Менің Қазақстаным» атты ғажайып ән келген-ді.

Мен – қазақпын, бір биік белеспін мен

Ол да қазақтың ұлттық сезімі әлсіреп бара жатқанда лап етіп жанған жалындай халықты бір сергітіп, ұлт рухының өлмейтініне сендірген болатын.

Алдыңғы екі жол өлеңде бір ақыннан асып түскісі келген екінші ақынның пенделігінен туған сәтсіз жыр жолдары десек, екінші мысалдағы әдебиет сыншысының ойы екіұштылау болып қалған.

Әрине, халыққа жаны ашыған болып ұпай жинауға дайын тұратын ұятсыздау популистердің ел құлағына жағатын сөздерді өз мақсатына пайдалануы әбден мүмкін, бірақ Аманкелді Кеңшілікұлының «Әр қазақ – менің жалғызым» (Сабыр Адай) деп елеуреп, халықты өтірік алдап, қызыл тілдің шешені болмай-ақ қойыңыз» деген сөйлемі ана бір суайттардан гөрі, халқын сүйгеннен басқа кінәсі жоқ ақынды мұқатқандай ыңғайсыз естіледі екен.

Бірақ бір кебісті бір кебіске сұқпаса отыра алмайтын сұғанақтар қазақ бірлігі, ұлт тұтастығы туралы сөз болған жерде тілі жөнінен қазақты «нағыз қазақ» пен «шала қазаққа», ісі жағынан «жемқор» мен «әділетшілге», сеніміне орай «діншіл» мен «атеистке», бағыты жөнінен «билікшіл» мен «оппозиционерге» айырып, жіктеуге құмар-ақ.

Бірақ бір кебісті бір кебіске сұқпаса отыра алмайтын сұғанақтар қазақ бірлігі, ұлт тұтастығы туралы сөз болған жерде тілі жөнінен қазақты «нағыз қазақ» пен «шала қазаққа», ісі жағынан «жемқор» мен «әділетшілге», сеніміне орай «діншіл» мен «атеистке», бағыты жөнінен «билікшіл» мен «оппозиционерге» айырып, жіктеуге құмар-ақ.

Бірақ бір нәрсе аян, ермеліктен, анығын білмей сене салатын аңқаулықтан абай болсақ, ел ішіне жік салғыштан қорықпауға болады.

Әділет ақиқатқа жеткізеді десек, бізге керегі – бір қазақтың екінші қазаққа деген жек көру сезімінің болмауы.

Содан бір па-нельдік сессияда жас журналистерді әзірлеу мәселесі сөз етілді.

Қарасам, оған қатысу үшін әлемнің көптеген елінен келген жастар бір ай көлемінде арнайы дайындалып жүр екен.

Баян-Өлгейдегі белсенділер мен Қазақстандағы зиялы қауым өкілдерінің басын қосып, мәселе көтердік, осылайша бір телеарнаның ашылуына мұрындық болдық.

Түрлі тілде сөйлеп, түрлі дінді ұстанғанымен, барлық адам бірдей, бәрінің психологиялық құрылымы бір.

Сізге тағы бір қызық айтайын, Панама аралдары мен Колумбияның арасында орналасқан аралдар мен архипелагтарға гуманитарлық көмек көрсетуге бара жатқанда, өзімді шалғайда жатқан қазақы ауылға бара жатқандай сезінетінмін.

Режиссерліктен бұрын, Францияда жүргеніңізде бастап жазған «Шок» атты романыңыз араға 12 жыл салып, 2016 жылы жарыққа шыққанымен, бір жылдан соң, сатылымнан алынып тасталыпты.

Бір қарағанда олар қазақтарға ұқсайды.

Сөйтіп, бір күні олардың рұқсатымен кино түсіру идеясы туындады.

Сырт көзге сылдыр сөз көрінгенімен, тереңіне үңілсеңіз, мұнда үлкен бір идея жатыр.

Жақында ғана Білім және ғылым министрлігі тағы бір академияны бас лицензиясынан айырған болатын.

Бір басшының былығын екінші басшы қостап отыр ма, әлде жаңа ереженің нәтижесі мардымсыз ба?

Жақында мұндай университеттердің қатары тағы бір оқу ордасымен толыққанынан хабардар болдық.

«Бір университетті жабу туралы сотқа жүгінгеннен кейін бірнеше университет бізге хабарласып, бірігуге ниеттері бар екенін хабарлады.

Ал біріккеннен кейін нақты бір әсерге қол жеткізіледі», – деді Асхат Аймағамбетов.

Ал лицензиясыз қалған жоғары оқу орындарында білім алып жатқан 15 мыңға жуық студенттің жағдайы тағы бір мәселе.

Жұрттан қалмай, әйтеуір бір мамандықты игергенін куәландыратын бір жапырақ қағаз үшін «оқитындар» сондай жоғары оқу орындарының жұмысын дөңгелетіп келген.

Жұрттан қалмай, әйтеуір бір мамандықты игергенін куәландыратын бір жапырақ қағаз үшін «оқитындар» сондай жоғары оқу орындарының жұмысын дөңгелетіп келген.

Және Түрік Қарулы күштерінің мүшелерінің бір тобы Әзербайжан армиясын оқыту үшін өлкеде қалған болатын.

Баку тактикалық жетістікке жетті және шектеулі болса да басып алынған аумағының бір бөлігін қайтарып алды.

Дегенмен бұл қақтығыс аймақтық күш ретінде алаңда жүрген үш алпауытты бір соғысқа итермелеудің кіріспесі болуы мүмкін.

Армения мен Әзербайжан арасындағы қақтығыстың тағы бір аспектісі – Оңтүстік Кавказдағы геосаяси күрес.

Белгілі бір мағынада Бакудегі тұрақсыздық Иранның аймақтағы басты мақсатының бірі болып табылады, өйткені тәуелсіз Әзербайжан Тегеран әкімшілігі үшін үлкен алаңдаушылық тудырады.

– Өткен ғасырдың басы, дәлірек айтсақ 1928-1932 жылдар арасында біздің маңғыстаулық адайлардың бір бөлігі әртүрлі себептермен Түрікменстанға қоныс аударды.

Содан бері міне, бір ғасырдың шамасы болды.

Бір сөзбен айтқанда, ондағы қазақтар дәл қазіргі ҚМДБ-ның бағытымен бірдей.

Бір адамның түрткі болуымен, осыдан 20 жыл бұрын Ираннан («Тазкират аль Авлия» немесе «әулиелер шежіресі» деген) кітап алып келген едім.

Айтқандай-ақ, 5 қазанда Бішкектің орталық алаңында «Социал-демократтар», «Мекеншіл», «Чоң қазат», «Реформа», «Мекен Ынтымағы», «Бір Бол», «Республика» және «Атамекен» партиялары сайлаудың алдын ала шығарылған қорытындысын жоққа шығаруды, сайлауды қайтадан өткізуді талап етті.

Бірақ шерушілердің бір бөлігі түнге дейін тарқамай қойды.

Шерушілердің бір тобы Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің ғимаратына шабуыл жасап, тергеу изоляторында жатқан бұрынғы президент Алмазбек Атамбаевпен қатар бір топ адамды босатып алды.

Шерушілердің бір тобы Ұлттық қауіпсіздік мемлекеттік комитетінің ғимаратына шабуыл жасап, тергеу изоляторында жатқан бұрынғы президент Алмазбек Атамбаевпен қатар бір топ адамды босатып алды.

Шерушілердің бір бөлігі тағы да тарқамай, Жоғарғы Кеңестің жасырын жиыны болып жатқан «Достық» қонақүйіне барып, «Садыр Жапаров шығып бізбен сөйлессін» деп, түн жарымына дейін ол жерден кеткен жоқ.

Осы қонақүйде Жоғарғы Кеңестің депутаттарының бір бөлігі жиналыс жасап, Жоғарғы Кеңестің төрағасы Дастанбек Жұмабековтің және премьер-министр Кубатбек Бороновтың өз ықтиярымен қызметінен босатуды өтінген өтінішіне байланысты спикерлік қызметке Мықтыбек Абылдаевты, үкімет басшылығына Садыр Жапаровты тағайындаған.

Сонымен, қазіргі кездегі легитимді биліктің бір бұтағы болып тұрған Жоғарғы Кеңес депутаттары ымыраға келе алмай отыр.

Олар бір рет үндеу жариялап, бір рет теледидарға сұхбат бергеннен басқаға шамасы жетпей, оқиғаның аңысын аңдып отыр.

Олар бір рет үндеу жариялап, бір рет теледидарға сұхбат бергеннен басқаға шамасы жетпей, оқиғаның аңысын аңдып отыр.

Мемлекет басшысы экс-министр жіберген тағы бір кемшілікті атады.

Бір жерден қате жіберіп қоймайын деп техникаға телміріп отырып, науқастарды тексеруге, ем-домын тағайындауға уақыт жеткізе алмай қалатын дәрігерлер көбейді.

Вирустың ел ішін емін-еркін кезгені сонша, маусымда жедел жәрдем шақыртушылар саны күрт өсіп, жедел медициналық көмек бригадалары бір күнде 22 мыңнан астам шақыртуға қызмет көрсетіп жүрді.

Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты тағы бір мекеме – дәрі-дәрмекті бірыңғай таратушы «СҚ-Фармация» компаниясының басшысы Берік Шәріп те қызметінен кетті.

Індет жағадан алып, елдің экономикасы тұралап, қазынадағы әр тиынның қадірі артқан тұста Денсаулық сақтау министрлігінде тағы бір шенеуніктің бюджет қаражатын жымқырғаны анықталды.

Екіншісі, батысқа әуес болудың астарында бір «ұсақ қулық» жатқан секілді көрінеді.

Бір анық нәрсе, біздің қазақ әдебиеті көптеген кемшіліктеріне қарамастан жаңа деңгейге жетті, жаңа дүниетанымға өтті.

Шымкенттіктер Тоқаштай ұлы ақынға неге осындай бір ескерткіш тұрғыза алмайды?

Кешке тамағымды ішіп алған соң түннің бір уағына дейін көз майымды тауысып кітап оқитынмын.

Оқуға берілгенімді білетін бір көкеміз: «Көп оқимын деп оқу өтіп кетпесін, байқа» деуші еді.

Бір жағынан жазуды да қимаймын.

Ақыры бар күшімді жинап, сол кезге дейін жазған дүниелерімді, баспасөзге шыққаны, шықпағаны бар, барлығын ортаға бір төбе қылып үйдім де, от қойып жібердім.

Бір қалаға бір кітапхананың жеткілікті екенін айтқан депутат ғимарат үшін төленетін шығындарды азайту арқылы бюджет қаражатын үнемдеп, мемлекеттік қызметкерлерді қысқарту саясатын жүзеге асыруға болады деген пікір білдірді.

Бір қалаға бір кітапхананың жеткілікті екенін айтқан депутат ғимарат үшін төленетін шығындарды азайту арқылы бюджет қаражатын үнемдеп, мемлекеттік қызметкерлерді қысқарту саясатын жүзеге асыруға болады деген пікір білдірді.

Мысалы, бір кітапты цифрландыру үшін алдымен автордың келісімі керек.

Бір автордың бірнеше кітабы бар немесе том-том кітаптар бар 300-400 беттен тұратын.

– Біздегі ұстаным бойынша кітапхана кітаптардың әйтеуір бір жинақталған қоры ретінде қарастырылады.

Бір сөзбен айтқанда, бүгінгі заманауи кітапханалар мультимедиалық орталыққа айналуы тиіс.

Қытайда да бір қолды жұдырыққа түйіп, екінші қолдың алақанына тигізетін сәлемдесудің ұлттық формасы дәріптеліп жатыр.

Қазақтың амандасу үрдісіндегі айта кететін бір ерекшелік – шаңыраққа сәлем беру.

Төремен жол үстінде кездесіп қалған жағдайда қарапайым қазақ атынан түсіп бір тізесін бүгіп амандасуы керек болған.