Ұлт азаттығы үшін күрескен бұл әскер империяның тұрақты әскерінен бөлек, румын әскерімен, саксон бүлікшілерімен, орыс патшасының жасақтарымен қатар соғысуға мәжбүр болады.

Кішігірім қақтығыстарда біріккен әскер жеңгенмен, 1805 жылы Аустерлиц түбіндегі үлкен ұрыста 60 мың орыс пен 25 мың аустриялық жауынгер (жалпы 85 000 сарбаз) 73200 француз қолынан ойсырай жеңіледі.

Наполеон 600 мыңнан астам жауынгерді бастап келгенін және бұл жер қайысқан қол саны жағынан да, тәжірибе тұрғысынан да, қарулану мәселесінде де әлемдегі ең мықты әскер болғанын айта кетейік.

Осы бытырай қоныстанған әскер секілді орыстың Пфуль, Барклай, Багратион, Бенигсен, Цесаревич, Браницкий, Влоцкий, Винцингероде т.б.

Француздар келе сала, иесіз қалған ғимараттар мен үйлерді, көшпеген тұрғындарды тонап, әскер кейпінен айрылып, қарақшыға айналады.

Әскер Можайск өңіріне шегініп кеткенмен, француздарға қарсы партизандық соғыс белең алды.

Күйеуі әскер бастап, жорыққа кеткен кезде, оны Рим князі зорлап кетеді.

Қызыл әскер естерін енді ғана жиып, қасақы жауға қирата соққы беруге мықтап кіріскен шақ.

Жаңадан құрылған бұл кезеңдегі Грузия мемлекетінде, мемлекетті сыртқы жаулардан қорғайтын әскер түгіл, патша сарайын күзететін жақсы жасақталған сарбаздар да жоқ еді.

Осы жағдайды терең біліп, жақсы түсінген IV Давид патша қыпшақ ханы Артықтың қызын алып, саяси неке арқылы әскери-жауынгерлік өнері жоғарғы деңгейде дамыған қыпшақтармен қан араластырып, туыстасып, жаңа құрған мемлекетін қорғау үшін Қыпшақ ордасынан отбасылармен бірге қырық мың әскер алдырған.

Алғашқы кезде қыпшақтар жауынгер халық болғандықтан да Араб халифтарына жалдамалы әскер және қорғаушы ретінде жалданған.

Билік пен байлықтан өзге, бұлардың қолында үлкен күш – әскер болды.

Әскер қатарына алынған жігіттердің қабақтары түксиіп, қатын-қалаш, бала-шаға мен қариялар алдында сыр бермеуге тырысып тұрғаны, жарын соғысқа аттандырған әйелдердің зары, бата берген қариялардың кемсеңдегені, балалардың аң-таң болған сәби бейнесі, бәрі-бәрі көз алдымда.

1917 жылғы революциялық төңкерістен кейін Ілияс Борагинский башқұрт атты әскер дивизиясына арнап «Салават» газетін шығарып, башқұрт қызыләскерлерін баспа ісіне үйретумен айналысады.

Тікенек сым қоршаған, сыртында әскер күзеткен геттоның әр тұсынан кіретін жолдары бар еді, сол жолдармен санитар көліктері кіріп, сүзекке қарсы тазалық басталып кетті.

1960 жылы әскер қатарына алынып, танк ротасына түскенім бар.

1986 жылдың сол ұмытылмас күндерінде Алматы көшелерінде мұздай қаруланған он мыңға жуық жазалаушы әскер, 16 мың жұмысшы жасақшылары, жүздеген милиция автокөліктері, өртсөндіргіш машиналар, БТР, арнайы автобустар қиқулап, қаланы азан-қазан қылып жатты…

ҚСР Жоғарғы Кеңес комиссиясының анықтамасында ІІМ және ішкі әскер бөлімдері тәулік бойы белгіленген 421 маршрут бойынша партулдік қыметте жүрді.