Сөз соңында жоғарыда келтірілген мұсылмандық тыйымдардың Киелі Құранның қай сүресі мен қай аятында кездесетіні туралы толыққанды мәліметті астанада 2018 жылы Түркия Диянет Қорының «Құтты сыйым – Құран» жобасының шеңберінде әзірленген және Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Сараптау комиссиясы мақұлдаған Құран Кәрімнің қазақша нұсқасының соңында

Ал даңқты жерлесіміз Әбілқайыр Баймолдинге қатысты деректерде 100-ші жеке атқыштар бригадасының, 1-ші атқыштар дивизиясының құрамындағы Ә.Баймолдиннің аты-жөні, тегі жазылған бұйрықтары, қазаға ұшыраған офицерлік құрамды есепке алу әліпби кітабы анықталыпты.

Содан кейін қаншама уақыт өтті, бекітілген әліпбидің орнын басқа әліпби алмастырды.

Алғашында бір дыбыс – бірнеше таңба принципі бойынша жасалған диграфты әліпби бекітілді, ол бірден қоғамдық резонанс тудырды.

Себебі көптеген дәрістер, курстар, семинарлар өтті, жоғары оқу орнында осы әліпби негізінде пәндер өткізілді, жалпыхалықтық диктант ұйымдастырылды.

9 қараша күні өткен кеңесте Мәдениет және спорт министрі Ақтоты Райымқұлова басқа, жетілдірілген әліпби жобасын ұсынды.

– Жаңа әліпби бастамасы – бұл күрделі әрі шетін мәселе екенін ұмытпаған жөн.

Кезінде Кеңес Одағы бір ғана кирилл әліпбиі негізінде бір-біріне ұқсамайтын 20-30 әліпби жасады.

Бірінші әліпби 100 пайыз ұқсаған жоқ, екінші әліпби 80 пайыз сәйкес келмеген еді.

Бірінші әліпби 100 пайыз ұқсаған жоқ, екінші әліпби 80 пайыз сәйкес келмеген еді.

Екіншіден, акутты әліпби бекітілгеннен кейін көзі ашық, әліпбимен танысқан қоғам белсенділері болсын, дәріске қатыспаған басқа да сырт көз тарапынан болсын қателіктер сараланды, әлеуметтік желілерде де жүрді.

Ашығын айту керек, акутты әліпби – тілші ғалымдардың араласуынсыз жасалған әліпби болатын.

Ашығын айту керек, акутты әліпби – тілші ғалымдардың араласуынсыз жасалған әліпби болатын.

Тапсырма қалай берілді, солай жекелеген адамдар тарапынан әліпби ұсыну қарқын алды.

Президентке таныстырылған әліпби ешқандай да Тіл білімі институтының немесе «Тіл-қазына» орталығының әліпбиі емес, орфографиялық жұмыс тобының әліпбиі.

Ұлттық әліпби жасаудың бірнеше принциптері болады.

Соңғы әліпби жобасы осының барлығы ескеріле отырып жасалды.

Өйткені тілдің жағдайына, әліпби дегенде кез келген жаны ашитын азамат көңіл бөледі ғой.

Президентке көрсеткен әліпби соңғы, бітті, енді өзгермейді деп айтуға хақым жоқ.

Жалпы, қоғамға 100 пайыз ұнайтын әліпби ешқашан болмайды.

Ал латын әліпбиіне көшкенде басы артық 10-11 таңбаны әліпби құрамынан шығарып тастады ғалымдар.

Латын әліпбиі біз алғаш рет көріп тұрған таңсық әліпби емес.

Ол кезде де әліпби, емле және оны реформалауға байланысты қазақ оқымыстыларының арасында пікірталас туындаған.

1928 жылғы 1 қарашада түрік парламенті бірауыздан әліпби туралы заңды қолдаған.

Осыдан кейін Долмабахче сарайы министрлер мен жоғары лауазымды шенеуніктер жаңа әліпби үйрететін бастауыш мектепке айналды, мұғалім президенттің өзі болды.

Көрші өзбек ағайындар да әліпби реформасын бастан кешірді.

Тек, асығыс түбі – өкініш дегендей, оларда әлі күнге дейін оқтын-оқтын әліпби реформалары болып тұрады.

Ғылым-білім, өркениет көшін айтпағанда, түптеп келгенде, ұлттық әліпби – егемендіктің ең негізгі белгілерінің бірі.

Ал енді мен шәкірт тәрбиелеймін бе, әлде оған әліпби үйретемін бе?

Түрік әлемінің ынтымағындағы маңызды қадамдардың бірі – әліпби мәселесі.

Сонымен қатар қолданыстағы әліпби мәселесі де зор алшақтық туындатып отыр деп есептеймін.

Сондықтан да, бірыңғай стандартты түпкілікті бекітердің алдында жаңа әліпби жобасын тағы да қайтақайта қарау, әбден иін қандыру керек» деп айтқан екенбіз.

Қыпшақтардың тарихи даму кезеңдері көне түркі, қытай, орыс, грузин, армян, Византия, латын, араб, парсы, моңғол секілді әртүрлі тілдерде, түрлі әліпби үлгілерінде жазылынып қалған.

Әліпби ауыстырудың бұдан өзге қандай артықшылықтары мен кемшіліктері болуы мүмкін?

Бұл тұрғыда әліпби ауыстырудың қолайлы тұстары көп және жалпы программалауда, деректер қорымен жұмыс істеуге де латын әліпбиі тиімді.

Сол кездің өзінде ол қазақ қарпі латын немесе арабша болуы қажеттігін және қазақта әліпби болу керектігін айтқан.