Нар Кемпірбай нағашымның «Кеудемнен көгала үйрек хош деп ұшты…» дегені сияқты ма, қалай.

Поэзия босағасын батыл аттаған Батырхан Сәрсенхан өлеңдеріне көз жүгіртіп отырып, оның «жұрт көңілінен шықпай қалмаймын ба?» деп әрі-сәрі күй кешіп, дүдәмалдық танытпастан нар тәуекел деп қалыңға кіріп кететін мінезді ақын екенін байқадым…

Одан соң өзі де «Нар тәуекел!» жасап білімін жоғарылатуға Мәскеу асып кетті.

Дәл осындай жаздың күнінде нар қамыстай найқалып өскен қалың шиден түйе бойы көрінбес; шоғыр-шоғыр ну тоғайдай шомбал бас, шоқ кеуделі қара шенгелдерге ит тұмсығы тұрмақ, түлкі тұмсығы батпас; бүрлеп тұрған шағында бүйрегіңді бүлк еткізіп, гүлдеп тұрған кезінде сезіміңді селт еткізетін қызыл тобылғы мен қыстың қызыл аязында да өңін бермейтін қайсар мінезді қарағандар да қалт етпестен қарап тұрар; сәл төменге түссеңіз – шалқар шабындық көк теңіздей толықсып, бұйра толқындай бұлықсып, құштар құшағын кең ашып қарсы алар; одан әрі жүрсеңіз – сүттігенінен сүт ағып, қабанжатақ ну қамысы қорыстанған қопасымен, аяқ бастырмас батпағымен, ұстай алсаң, қол кесетін лөкет пышақтай қияқ жапырағымен, салбыраған шоқ-шоқ үкісімен – қожыр-қожыр, ойқы-шойқы Томар деген жер күтіп тұрар; Томардың жоғарғы жағынан бастау алып, иретіліп, бұратылып, жылап ағып жатқан қара судың аяқ шенін жағалай өскен шілік тоғайы құстарын сайратып, құндыздарын тойлатып, өз думанын, өз базарын өткізіп жатқан болар; одан әрі аттасаң – тағы да қалың ши басталып кетеді де, аттың басын Қарғыба өзеніне бір-ақ тірейсіз.

«Жар басындағы жантақты жанынан безген нар жейді» дегендей, мұндай шығарманы тудыру үшін өз қоғамын суда жүзген балықтай сезінетін біліктілік пен азаматтық әділдікті ту етіп көтерген суреткерлік шеберлік керек.

Нар жетектеген жас жігіт, түйе үстінде отырған егде адам, қолына бүркіт қондырған атты кісі, көшті жаяу бастап келе жатқан көшбасшы, ең аяғы артқы пландағы белгісіз кейіпкер – бәрі-бәрінің сырт тұлғалары бір-біріне қалай ұқсамаса, олардың ішкі толғаныстары да әртүрлі екенін суретші басты кеңістіктегі кейіпкерлердің осанкасы арқылы жеткізген.

Бұны әсіресе, қас қарая бастағанда нар үстінде қорқыныш билеген қарияның отырыс сұлбасын көргенде еріксіз мойындайсың.

Бердіқожа, Сатай, нар Бөлек,

Жазушы Қабдеш Жұмаділовке арнаған «Қара нар» өлеңінде де бұл сұлу сипат құбыла түскен.

Көбіне жайпақ болып келетін өзен жағасына әрі биік, әрі тіп-тік нар қамыстар өсіп тұрушы еді.

Қайтейін, нар тәуекел ете алмадым.