Олар: бұлт ала жер шола (бұл жерде ел ішінде аз да болса ақылды, саналы адамдардың болмағандығын айтып отыр ақын), бұлттың сүтін ішіп ержеткенмін (ақын бұл жерде жаңбыр суын бұлттың сүтіне балап, бейнелеп отыр), жас жүрек жайып саусағын (ақын бұл жерде жас талаптың талпынуын, айға ұмтылуын бейнелейді), ақылдың көзін байлау (ақын бұл жерде ешнәрсені ойлатпау, пайымдатпау дегенді айтады), ала жылан аш бақа (ақын бұл жерде елді аздырушы деген мағынада айтып отыр), аяғы маймақ тарту (ақын бұл жерде адамның қартайған сайын қорғаншақ келетінін айтып отыр), балы тамған жас ақын (ақын бұл тұста үміт күттірген жас жеткіншекті бейнелеп отыр), бейнет сусынын ішу (ақын бұл жерде азапқа түсу, мехнат кешуді бейнелеген), бейістің үні шығу (ақын мұнда музыкалық үннің жан сезіміне тигізген әсерін бейнелеп отыр), дүниеге бой алдыру (ақын бұл жерде өмірден беті қайтып, қажуды бейнелеп отыр), жал құйрығын келте алу (ақын бұл жерде балалы-шағалы болмай, ерте қазаға ұшырағанды бейнелеп айтып отыр), жел бетке шығу (ақын бұл жерде жақсылыққа кездесуді, жолы болуды бейнелеп отыр), жүрегін ұстап сату (ақын бұл тұста ар-ұятқа қарамай, құлыққа салынуды айтып отыр), жүректің көзі ашылу (ақын бұнда сана-сезім ояну дегенді бейнелеп отыр), көз майын ағызу (ақын бұл жерде махаббат сезіміне қатты бой ұруды айтып отыр), көңілдің жайлауынан ел кету (мұнда босқа алаң болуды, үмітсіздікті айтып отыр), көңілі тірі болу (мұнда саналы, сезімтал болуды айтып отыр), күлкінің ерні кезеру (ақын бұнда уайым-қайғы басқа түскен соң көңілсіздік басуды айтып отыр), қарағайды талға жалғау (ақын амалдауды бейнелеп отыр), қырық жерге қойма қою (ақын неше түрлі қулық-сұмдықты ойлауды бейнелеп отыр), өмір тонын кигізу (ақын замана ыңғайына қарай бейімделуді айтып отыр), сом алтынның сынығы (ақын бұл тұста текті атаның тұқымы деген мағынада айтып отыр), талаптың аты орындау (ақын жастық жігерді арынға теңеп отыр), талаптың мініп тұлпарын (бұл жерде талаптанып ізденуді бейнелеп отыр ақын), тілден зар шығу (ақын бұл тұста өмірге күйіну, қапалануды бейнелеп отыр), улы сусын төгілу (ақын бұл жерде ащы тер шығарып, жан қинауды айтып отыр), үміттің аты елеру (ақын бұл тұста алып ұшқан ойды бейнелеп отыр), іші берік болуы (іштегі өз есебі өзінде болумен қатар, ұстамды, кішіпейіл болу керек дегенді айтып отыр), адам аулау (ақын бұл жерде біреуді біреу алдап-арбап қолға түсіруді бейнелеп отыр) т.т.

Екі дүркін Алтын домбыраның иесі атанған Мұхтар Ниязов аварияға түскеніне қарамастан Абайдың тойына аман-есен жеткеніне шүкіршілік ете отырып, өзі жырлағандай «арыстан жал ақындардың» айбатын көрсетті.

Сөзден сөз шығып, үй иесі айтады: «Анау тұрған биік жал Шортанбай атаң жұрты.

Жазушы шеберлігінің тағы бір қыры табиғат құбылыстары мен тұрмыстық жағдайларға қатысты тіркестерді образды қолдана білуінен көрінеді: «түксиген қабағынан қыраулы қыстай кәрін төгіп», «өкпе-ашуын толғай кетті», «Жейхұн өзеніндей тасыған жыры үшін», «тұсаған жылқыдай өрісіңді кеңіттірмей» («Алмас қылыш»), «тұншыға безерген дүние», «алтын тұғырға қонған ақ сұңқардай», «безек қаққан ұшқыр ойы», «кермиық сар дала өлік тәрізді үрейлі, моладай азынаған суық», «бозғылт шөл», «сала құлаш көк құрыш алдаспандар», «аш бүркіттей шүйілді», «қанжардай тырнағымен жыртқан қанды көз барыстай», «нардай қара айғыр», «қазандай қара дулыға», «ақ көбік атып, долдана тасыған өзен», «жұдырықтай тастар», «кәрі бүркіттей тұғырда отырып қалған қарт жырау», «қамыс құлақ, бөкен сан жүйрік», «құлан қомдас бота тірсек сүлектен жаратылған будан» («Жанталас»), «төңірек сандықтан суырған гауһар тастай жалт-жұлт ойнап ғажайып сәулетті түрге енді», «сүмбілдей сәйгүлік жүйрік», «шайқала ырғалған жорға», «қайыңның безіндей берік, қазан тастай шомбал, төртбақ келген біреу», «есік пен төрдей, ай табанды жайма жал қаракөк айғыр», «кескен қара томардай келте қара сұр жігіт», «суық кекесін», «лақа бас, білектей жуан, қайрақ тас түстес тау жыланы», «бас бүйендей өлексесін салбаң еткізіп топ еткізді», «қардай опырылып ат үстінен құлап түсті», «қышқаштай жабысқан темір саусақтар», «шойындай ауыр шомбал дене», «құлаштай сілтеген қамшы», «боз торғайдай кішкентай болғанмен, биік ұшар халқым бар еді», «өзен жыландай сумаң қағып ағады», «сүмбідей сұлу бедеуінің үстінде қорғасын құйған құлжа асығындай берік отырған жас жігіт», «көзінде бір сәуле жалт етті де, кенет үрлеп сөндірілген білте шам жарығындай жоқ болды», «бие сауымындай кеңесу», «күншығыс жақты сынық тағадай қоршай көмкерген кәрі Қаратау алыстан қара қошқылданып көрінеді», «екі көзі оттай жайнап, күре тамыры білеудей болып, кең тамағы торғай жұтқан қурай жыланның көмейіндей ісіп кетті», «бәйгеге шапқан жүйріктей, жыр желісінен маңдай тері бұршақтап ақты», «сүйек тиген төбеттей ұпайым түгел деп өз бетіне кетпейді», «жаңа туған айдай толықсыған Арқаның жас сұлуы», «мысықтың мұртындай түксиген сирек қасы», «салпы ерінді аузын қисаңдата шайнағанда саршұнақтың құйрығындай жіңішке ұзын мұрты едірең-едірең ете қалды», «жараланған қасқырдай тіпті долданып алды», «мұрты ұйқыдан оянып керілген мысықтың құйрығындай тікірейе қалды», «аңшы қуып жеткен еліктің лағындай зәресі ұшып, тостағандай көзі шарасынан шыға жаздай жаутаңдаған», «арбаған жыланға таяған торғайдай жақындай берді», «жағалтайды ілген қара бүркіттей», «жаңа туған қозының елтірісіндей қара қошқыл бұп-бұйра шаш», «сүліктей қара су жорға», «кәрі қылыш – карательный отряд» («Қаһар»).

Ет семіздік немесе жал майлануы.

Қазақта «жылқы көркі – жал» деген тегін айтылмаған.

Құлан жал, бұлан мойын, қой жұтқыншақ.

Осындай жағдайда «әлемдік қауымдастық» атты ұлы айдынға жаңа шыққан қазақ елі кемесін ақ жал толқындар қайда апарып соғуы мүмкін, тосын соққан дауылдарға төтеп бере алар ма екен деген сұрақтар қай-қайсымызды да мазалағаны рас.

«Әдепханның көп өлеңі жал құйрығы төгілген жорға аттың жүрісіндей болып келеді.

Енді, міне, тарғыл түсті тағдыр әйгілі ғарышкердің қайығын да сол арнаның бойымен ақ жал толқынын аспанға атып, бұрқанып ала жөнелген.

Жылқыны өле сүйетін өспірімнің арыстан жал асау айғырдың жайдақ арқасында кете барғаны айғырды онша алаңдатпаса керек.