Соғыс басталған 1941 жылдың 22 маусымында ол Алматыдағы Горький саябағында 25 мың халық жиналған митингте сөз сөйлеп, барша қазақстандықтарға үндеу жасады: «Біздің барлық кәсіпорындар, зауыттар, шахталар, фабрикалар, кеніштер, кәсіпшіліктер, темір жол көлігі, авиация қазір өз жұмысын қайта құруы тиіс.

Крачковский: «Ұдайы Жахан-Пахлаванмен және Қызыл-Арысланмен (1186 – 1191) жауласып, атабек­терді һәм барша түркілік дүниені жек көрген Ширван-Шах Бірінші Ахситан (1160 – 1191), Гәнжаға ат шаптырып, ақынға жаушы жібе­ріп, өз құрметіне жаңа дастан жазуға тапсырыс береді.

Мен – жарық сәулемін, жаулаған адамның барша жүрегін!»

барша жырлардай, ол да сарқылмас,

Біздің бүгінгі кейіпкеріміз – барша қара құрлықтың ең ұлы ақыны, озық ойлы кемеңгері Леопольд Седар Сенгор.

Ақынның әкесі аса ауқатты, тасы өрге домалаған кәсіпкер болғандықтан, баласының елдегі ең үздік католик мектептерінен терең білім алып, Парижде алдымен колледж, кейінірек Сорбоннаны дәстүрлі филология және француз лингвистикасы мамандығы бойынша бітіруіне барша жағдайын жасаған екен.

Кітаптарының алғысөзін Жан-Поль Сартр жазып, Нельсон Мандела үлгі алған ақынның өмірлік ұстанымы Деннис Брутус пен Леонард Коса секілді сайыпқырандармен үндесіп, қара нәсілді әдебиеттің әлем әлі білмеген биігімен, азат Африка рухымен, барша адамзатқа ортақ арда құндылықтармен астасып жатқан-ды.

Оның шығармалары барша адамзаттың рухани байлығы санатына жатады», – деп атап көрсетті.

Әруақты ақынның өзіне ұстаз тұтқан шалқар шабытты шайыр әл-Мутамид қабірінің басында жазылған жыры өз тағдырының тақтасы һәм барша жыр жампоздарына қойылған ескерткіш іспетті:

1928 жылы Индонезия Жастарының Конгресінде малай тілінің негізінде түзілген, алайда, морфологиялық тұрғыда жеңілдетілген индонезия(Bahasa Indonesia) тілі сол кезеңде әлі де Голландияның отары болып тұрған, болашағы бұлыңғыр бұл елдің ортақ тілі деп бекітілгенге дейін, барша Индонезия халқына ортақ әдебиеттің болмағандығы бесенеден белгілі.

Жоғарыдағы жыр жолдарының авторы Тауфик Исмаил бастаған баһадүрлерге ерген жаңа дәуірдің барша дауылпаздары лек – легімен келіп, Индонезияның бұрын – соңды болмаған, әлемді елең еткізген әдеби дәурені басталды.

Бір-бірімізге қамқор болып, осы бір ауыр жағдайдан аман-есен өтсек, барша адамзат үшін игілікті күнге тезірек жетсек деп тілеймін.

Таяуда Abai.kz ақпараттық порталынан «Бүкіл жан-дүниемді біреу табанымен таптап өткендей болады…» атты тұжырымдық тегеуріні темірдей, ой кернеуі оттай ыстық келісті дүниені көзім шалып қалды, ә дегеннен ынтыға көз жүгіртіп, бас қойып оқып қарасам барша қаламгер қауымға арналып, көкейкесті тақырыпқа өзек етіп алынған басты кейіпкерлерінің бірі өзім болып шыққан екенмін.

Оның бұл жолғы алаңдауында ерекше сыр бар: Жаратқан иеміз саз балшықтан илеп Адамды жасап, барша періштелерге: «Оған иіліп, жүгініңдер, мойындап тағзым етіңдер, өйткені мен оны өзімнің үмбетім етіп сайлаймын», – деген.

Қуыскеуде, балшық тәнді адам емес, оттан жаратылған бұған тәнті болу керек, барша періштелер, барша тіршілік иесі бұған жүгіну керек!

Қуыскеуде, балшық тәнді адам емес, оттан жаратылған бұған тәнті болу керек, барша періштелер, барша тіршілік иесі бұған жүгіну керек!

Жаратушымыз Адам баласына барша жан-жануар, аң мен құстың, дүниенің сырын білгізіп, атауын ататып, тілін меңгертіп, қалауын жасатып, басқа періштелерді оған мойынсұндырды.