Ал біздің кейіпкеріміздің өзіндік баритон даусы, ағасы Тілеуқабылдың гормонда сүйемелдеуімен ән айтқан өнерпаздық қабілеті де бар болатын.

Сын сағатта сүрінуге болмайтынын түсінген кейіпкеріміз де баритон даусын барынша созып, шырқай жөнеледі.

Бекзат өнер атанып, Еуропаның ендігі мен бойлығында ақ сүйек мырзалар мен айдай жүзін күн шалмаған арулардың мерейін асырған саз аспаптары: арфа мен фортепьяно, виоленчель мен рояль, саксофон мен кселофон секілді лағылы жалт-жұлт еткен музыкалық аспаптардың ең күрделі, ең иірімді, ең нәзік, ең жоғары регистрлі үндерін олардан бетер жеткізе алатын және олардың үндік үлгілеріне қажет кезінде бас пен баритон, тенор мен альт, немесе өз тілімізде айтқанда, барқын, жарқын, талшын, шіңгір секілді өзіндік әуенін жүрек ұясынан жайдары самалдай шығатын қоңыр сазымен қоса байытқанда, домбыраның үніне таңдай қағып, тақиясы түскен талай майталманды көргенбіз.

Яғни мамандардың айтуынша, баритон, тенордан колоратуралық сопраноға дейінгі диапазонға ие.

Сахнадан бір минут кеш кеткеннен гөрі, жарты сағат ерте кеткен әлдеқайда жақсы», деген болатын көмейіне бұлбұл ұя салған барқыт баритон Мүсілім Магомаев.

Баритон сипаты

Осы теория тұрғысынан қарағанда, Қайрат Байбосыновтың дауысы «баритон» деп жіктеледі.

Баритон – ер адамға бітетін күмбірлі, алқоңыр, кең тынысты, кеуделі дауыс.

Әсілі, баритон дауысты адамға соның бір ғана сипаты бұйырса толық жеткілікті болады.

Бізді ерекше таңдандыратыны сол, Қайрат Байбосыновтың дауыс табиғатында жалпы баритон атаулыға біткен негізгі бес қасиеттің бәрі бар және бұл жағдай әсіресе әншінің репертуарлық саясаты барысында күмәнсіз байқалады.

Лирикалық баритон – бұл ең жоғары тесситуралы (tessitura – әнші дауысының кеңдігін айқындайтын дыбыстар бөлігі), қоңыржай тембрлі күшті дауыс, басты ерекшелігі – шырқау ноталарды алу барысында ешқашан баритональды реңкті жоғалтпайды.

Жаңа заман сазгерлерінің қолтаңбасындағы прогрессизм мен модернистік форматты әнші жатырқамайды, керісінше лирикалық баритон арқылы автордың композициялық ойын жарқырата түседі.

Драмалық баритон – әндегі сюжетті өрнектей алатын аса қуатты дауыс, ауыр интонациялар тізбегі штрихтық амалдың негізі болады, диапазонның орталық және жоғарғы бөліктерінде легато (legato – бірнеше дыбысты бір деммен айту) легі бір үзілмейді.

Драмалық баритон тесситура бойынша төмендеу болады, бірақ кульминацияда (шырқау шыңы) жоғарғы ноталарға дейін еркін көтеріле береді.

Мәдидің «Үшқарасы» да осы айтылған техникалық тәсілдерді сарқа пайдалануды қажет етеді, әннің ішіндегі драмалық тартысты шынайы баяндау үшін біз айтып отырған драмалық баритон дауыстың бояуы өте-мөте қажет.

Лирико-драмалық баритон – лирикалық және драмалық мазмұндағы әндердің сұранысын біріктіре алатын алуансазды тембр.

Әдетте, баритон өз шеңберінде ғана сапалы дыбыстарды меңгере алады десек те, бас-баритон сипатын игеру үшін төменгі дыбыс шегінен бірсыпыра «артық» интервалдар алуға тура келеді.

Мұнда әдеттегі жарқын баритон аяқ астынан қоюланып, тембр құмыға бастайды, сосын дыбыстардың ұзақтығы да кеуде резонаторына алапат күш түсіреді.

Салыстыру үшін айталық, қатардағы баритон дауысты әншіге осы келтірген туындыларды транспозиция (ыңғайына келтіріп) жасағанның өзінде игеру оңайға түспейді.

Жалпы тәжірибедегі атауы «жеңіл баритон» (bariton martin), әншілер арасында «баритональды тенор» деп те аталады.

Кәсіби баритон репертуарындағы ең жауһар шығармалар – Сыдық Мұхамеджановтың Абайдың сөзіне жазған «Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы», «Өзгеге көңілім тоярсың» романстары, Қайрат Байбосынов осы шығармалардың барша партитуралық талаптарын бұзбай отырып, дәстүрлі дала вокалымен шырқағанда хас шебердің көркемдік шешіміне таңданбасқа амал қалмайды.

Әрине опера өнерінде баритон дауысқа қатысты тәпсірлер басқаша болуы мүмкін, себебі операда әнші тек бір ғана мәнерлік мәдениетке бейімделеді.

Музыкалық жағынан да бәрі сондай жеңіл орындалып, кез келгеннің оң жамбасына оңай оңғарыла кетеді деп айта алмаймын, өйткені партия лирикалық баритон дауысқа емес, алымы кең айрықша баритон дауысқа арнап жазылған.

Музыкалық жағынан да бәрі сондай жеңіл орындалып, кез келгеннің оң жамбасына оңай оңғарыла кетеді деп айта алмаймын, өйткені партия лирикалық баритон дауысқа емес, алымы кең айрықша баритон дауысқа арнап жазылған.

Баритон әнші П.И.Чайковскийдің «Дон Жуанның серенадасын» шырқап, эстафетаны опера цехындағы өз әріптестеріне жолдады, өзі болса мұны ҚазҰӨУ студенттері Әлихан және Омархан Омарғазиндерден қабылдаған болатын.

Табиғатында жеңіл лирикалық баритон.

Баритон үнді, мығым денелі, кең тынысты, поэзияны меңгерген, кескін-келбеті терең ойлы болуы шарт.

Сондай-ақ бұл күні қазақстандық өнердің өзге де қайраткерлері –