Бұл былай айтқан кезде қазір осының пайдаланбайтын, біз ертең көктемде бұның зардабын көреміз, көктемнен бастап бұл жаңағы ертең егін тег жиын \\ егістік уақыты келе жатыр басқа келе жатыр күзде біз жаңағы жемісін жейтін кезде бұның салдарын көретін себебіміз сол.

«Тег» (нөл) саны – математика ғылымының бастау көзі.

Теңрі тег, теңрі йаратмыш.

ІІД, ҚР ІІМ»; «Досым, маған билайн тег, ругаться келеді»; «қымбатты пікірлестер!

Жұбанов «қазақ тіліндегі – дей (-дай) салыстыру косымшасы қазіргі ұйғыр, өзбек тілдеріндегі – -тек, -дек, -дақ, орхон жазбаларында тег (тәңірі тег – «тәңірідей») тұлғалары ежелгі «тег» түбірінен тараған дейді.

Жұбанов «қазақ тіліндегі – дей (-дай) салыстыру косымшасы қазіргі ұйғыр, өзбек тілдеріндегі – -тек, -дек, -дақ, орхон жазбаларында тег (тәңірі тег – «тәңірідей») тұлғалары ежелгі «тег» түбірінен тараған дейді.

Жұбанов «қазақ тіліндегі – дей (-дай) салыстыру косымшасы қазіргі ұйғыр, өзбек тілдеріндегі – -тек, -дек, -дақ, орхон жазбаларында тег (тәңірі тег – «тәңірідей») тұлғалары ежелгі «тег» түбірінен тараған дейді.

Кондратьевтің ҮІІІ ғасырдағы көне түркі руникалык ескерткіштерін зерттеуге арнаған «Көне түркі тілі грамматикасынын очеркі» атты енбегінде де -ш тұлғалас қосымшалардың ішінде зат есім тудырушы – ч аффиксі мен үстеу тудырушы ча/-че (отча, субча) аффикстері ғана аталып өтсе, ал тұлғасы мен мағынасы жағынан осыған ұксас шылаулардан тег ұксату демеулігі мысалға келтіріледі.

Бұдан көне түркі дәуірінде тег ұқсату көмекші сөзі мен оның қосымшаға айналған -ча формантының қатар қолданылғанын анықтасақ, ал осындағы сөз тудырушы деп берілетін – ч формантынын қайдан, калай пайда болғаны белгісіз.

Сонда аталған тілдік деректерді салыстыра отырып, «Көне түркі сөздігінен» қазіргі -шық -шақ (анатолы түріктерінде қыз-жығ-аз, Омар Хаям «құл жукас, ит жукас») аффиксіне тұлғалық мағыналық жағынан сәйікес келетін тег, sig /^INC сөзін, -қан/-кен косымшасына сәйкес келетін кепс сөзін анықтаймыз.

Бұдан өзге де – дейін (тег, тегін, шейін) – көрі (гөрі), – тап т.б.

Көне түркі тілінде “тег” түбірлес, мағына жағынан жақын бірнеше түбір және туынды сөздер бар.

Ғалымның осы пікірін негізге ала отырып, “дейін, шейін” шылауларының түбірі “де”, “ше”/-ша, -ше/ тег – тию, жанасу қимыл мағыналарынан туындап, мезгілдік мағынаны көрсеткен деп тұжырымдаймыз.

Теңрі тег, теңрі йаратмыш (КТк 1)- Тәңірідей, тәңірден жаралған.

Оғлы та қаған болмыс ерінч, анта кісре інісі ечісін тег қылындадуқ ерінч оғлы қанын тег қылынмадуқ ерінч (КТү., 5) // Содан соң інісі қаған болды.

Оғлы та қаған болмыс ерінч, анта кісре інісі ечісін тег қылындадуқ ерінч оғлы қанын тег қылынмадуқ ерінч (КТү., 5) // Содан соң інісі қаған болды.

Мысалы: 59 1) Қаңым қаған сүсі бөрі тег ерміс, йағысы қой тег ерміс.

Мысалы: 59 1) Қаңым қаған сүсі бөрі тег ерміс, йағысы қой тег ерміс.

қалтачы біз өз ічі-тасын тутмыс тег біз (Тон., 12) // Ол сөзді естіп түн ұйқым

Ескерткіштерде аталған аффикстер 64 арқылы жасалған мынадай сөздер кездеседі: ечісін тег // ағасындай (КТү., 5), бөрі тег // бөрідей (КТү., 12), қой тег // қойдай (КТү., 12), қанын тег // хандай (КТү., 5) т.б.

Ескерткіштерде аталған аффикстер 64 арқылы жасалған мынадай сөздер кездеседі: ечісін тег // ағасындай (КТү., 5), бөрі тег // бөрідей (КТү., 12), қой тег // қойдай (КТү., 12), қанын тег // хандай (КТү., 5) т.б.

Ескерткіштерде аталған аффикстер 64 арқылы жасалған мынадай сөздер кездеседі: ечісін тег // ағасындай (КТү., 5), бөрі тег // бөрідей (КТү., 12), қой тег // қойдай (КТү., 12), қанын тег // хандай (КТү., 5) т.б.

Ескерткіштерде аталған аффикстер 64 арқылы жасалған мынадай сөздер кездеседі: ечісін тег // ағасындай (КТү., 5), бөрі тег // бөрідей (КТү., 12), қой тег // қойдай (КТү., 12), қанын тег // хандай (КТү., 5) т.б.

Мысалы: Қаңым қаған сүсі бөрі тег ерміс, йағысы қой тег ерміс.

Мысалы: Қаңым қаған сүсі бөрі тег ерміс, йағысы қой тег ерміс.

Ілгері-кейін аттанып, жинапты, көтеріпті; Бәрі жеті жүз ер болыпты, – деген үзіндідегі бөрі тег // бөрідей, қой тег // қойдай сөзформалар тег // -дей қосымшалары арқылы жасалған.

Ілгері-кейін аттанып, жинапты, көтеріпті; Бәрі жеті жүз ер болыпты, – деген үзіндідегі бөрі тег // бөрідей, қой тег // қойдай сөзформалар тег // -дей қосымшалары арқылы жасалған.

Ілгері-кейін аттанып, жинапты, көтеріпті; Бәрі жеті жүз ер болыпты, – деген үзіндідегі бөрі тег // бөрідей, қой тег // қойдай сөзформалар тег // -дей қосымшалары арқылы жасалған.

Яғни үзіндідегі бөрі тег // бөрідей сөзі Қаным қаған әскерінің соншалықты күштілігі, соғыс өнеріне төселгендігі, қайтпас қайсарлығы, ұйымшылдығы, тағы басқа да қасиеттері бөрінің (қасқырдың) қасиетімен теңестіріліп отыр.

Аталған қосымша сөйлемде қой тег // қойдай сөзіне жалғанып, жау әскерінің әлжуаздығын, қорқақтығын, аңғалдығын қойдың қасиетімен ұқсастырып отыр.