«Самый лучший способ оболгать человека – вырвать из его речи кусочек.

Орыс ақыны Белла Ахмадулина түркілік тегіне тартып: «Влечет меня старинный слог, / Есть обаяние в древней речи» деп жырлайды.

Мәдиева бұл атаулардың мәнін төмендегідей бағалайды: «К ядерным элементам национальной когнитивной базы относятся прецедентные имена, которым принадлежит одна из ведущих ролей в накоплении и передаче культурной информации, понимании определенной ситуации и целого комплекса ассоциаций, которые возникают при актуализации прецедентного имени в речи» (Мадиева, 2018: 122).

– «Часть речи» циклі жаныңызға жақын секілді?..

– Иә, «Часть речи» – бұл басқа ақын-жазушылардың жаңғырығымен сөйлесу.

– Иә, «Часть речи» бұл – psyche.

Орыс тілінде «речепроизводство», «производство речи», «продуцирование речи» деп аталып жүрген бұл терминге балама ретінде қазақ тілі мамандары «сөз жасау», «сөз түзілімі», «сөз тудыру» «сөз жұмсау» т.б.

Орыс тілінде «речепроизводство», «производство речи», «продуцирование речи» деп аталып жүрген бұл терминге балама ретінде қазақ тілі мамандары «сөз жасау», «сөз түзілімі», «сөз тудыру» «сөз жұмсау» т.б.

Лингвистикалық әдебиетте «речепроизводство» және «продуцирование речи» нұсқалары қатар, бір-бірін алмастыра қолданыла береді.

Копыленко сонау 60-жылдары сөз туындату және жинақтау (порождение и синтез речи) ұғымдарының арасындағы айырмашылықтарды талқылап, мынадай қорытынды жасады: «Сөз өндірім — табиғи үдеріс және сөздер ағынына немесе басқаша бір материалдық символдарға айналуына дейінгі кезең болғандықтан, көмес өткерілетін үдеріс болса, туындату және жинақтау (порождение и синтез) — лингвистердің теориялық еңбектерінде немесе оқу құралдарында ғана кездесетін жасанды үдерістер» [2: 99].

Олар: сөзді қабылдау (восприятие речи) және сөздіұғыну (речепонимание).

Митрофанова «Научный стиль речи: проблемы обучения» атты еңбегінде кез келген техникалық немесе медициналық ЖОО-да тіл пәндерінің жетекші пән емес екендігін ұмытпауымыз қажет екенін атап өтеді.

Логунова эпистолярлық әдебиетке және оның ең маңызды құрамдас бөлігі саналатын эпистолярлық прозаға нақтырақ анықтама береді: «особая группа произведений художественной литературы», текст которых «строится по законам прозаической речи и оформлен как одно или несколь-ко писем персонажа (-ей)» (Логунова, 2011:10 ).

Бірақ «письмо нуждается в более тщательной обработке, чем диалог: ведь диалог подражает речи, сказанной без подготовки, экспромтом, письмо же пишется и посылается как подарок»,– деп хатты сөйлесудің жазбаша түрі ретінде ауызша сөйлесуден айырмашылықтарын атап өтуге болады (Фалина, 2000: 72).

Автор жарнамаға қатысты жасалған теориялық тұжырымдарды саралай келе, жарнаманың ықпал ету қызметін көрсететін тілдік ерекшеліктер ретінде төмендегілерді атап өтеді: а) возможность сочетать элементы разных стилей, соотношение которых варьируется в зависимости от специфики рекламируемого товара и адресата рекламы; б) стремление приблизить изложение к устно- разговорной речи, объясняемое желанием сократить дистанцию общения, создать доверительную тональность; в) изобразительность в использовании языковых единиц, к которым предъявляются требования полноценной информативности, экспрессивности, прагматической направленности [11, 66-б.].

Ницшенің «Речи Заратустры» бөліміндегі, «О трех превращениях» « [16, 21 б.] бөлімшесінде Заратуштра данышпанның ойын жеткізіп, адам рухы үш түрленуден өтуі керек, соның 1-шісінде рух түйеге, 2-ші сатыда көтерілу үшін арыстанға айналуға ұмтылады, өмірді өзгертуге ұмтылу, айқасу, не де болса алға өрлеу сатысы.

Зерттеуші Н.С.Валгина прозалық және поэзиялық көркем мәтіннің ерекшеліктері туралы былай деп жазады: «В основе этого деления лежит речевая организация текста: прозаический текст – это речь отрывистая, членение речи здесь определяется смысловым и синтаксическим строем и автоматически из него вытекает; стихотворный текст, или поэтический, – это речь периодическая, ритмически организованная.