Жанаттың надандығын дәлелдеу үшін сөзді қор қылмай марқұм Қажытай Ілиясовтың 2006 жылы 7 қыркүйектегі «Алтын Орда» газетінде жариялаған «Халық жазушысы және оған жабылған жала, жағылған күйе...» атты мақаласына жүгінейік.

Жұмаділовқа таққан кінәсінің мүлде негізсіз екенін, Қабеңнің жан жолдасы ақын Қажытай Ілиясовтың 2006 жылғы «Алтын Орда» газетінде басылған «Халық жазушысы және оған жағылған жала, жағылған күйе» атты мақаласында әшкерелеп бердік.

«Жазушы» және «Арыс» баспаларынан «Алтынды орда қонған жер», «Жадыңда болсын жас ұрпақ», «Тәрбие деген тәңір бар», «Ғибратты ғұмыр», «Ұрпағым мұны білсін деп…», «Алтын жұлдыздың жарығы», «Өлкенің өнер күмбезі», «Өмір өткелдері» сияқты т.б.

Ол орда жұмысына қарапайым тарқанды араластырды.

Қалқа даласындағы орда сақталғанымен Қағанатты сақтап қалу енді мүмкін емес еді.

Алтын Орда заманында татарлар өз басшысының атымен Ноғай атанды.

Алтын Орда ыдырап, қазақ болған рулар шығысқа қайтқанда, ноғайлар батыста қалды.

Жорықтарда жанынан тастамай алып жүрген кіші әйелі Құлан Алтын Орда көшімен бірге Ұлытауға келіпті.

Орда бұзар жасында теңіздің терең құшағына кете барған бұл бейбақ ағылшынның біртуар ақыны Перси Биши Шелли болатын.

«Орда бұзар отызының» үстінде Саха-Якутия елінде өткен «Қазақ әдебиеті» газеті күндеріне қатысқаны тағы бар.

Отызында орда бұзған максималист, өр кезі ғой.

Жиырмасында ерлік жасамаған, отызында орда бұзбайды, қырықында қамал алмайды.

Ташкент пен Түркістанға Орта орда, Шығысқа Ұлы орда, батыс пен солтүстікке Кіші орда қырғыздары қоныстанды», – деп жазады.

Ташкент пен Түркістанға Орта орда, Шығысқа Ұлы орда, батыс пен солтүстікке Кіші орда қырғыздары қоныстанды», – деп жазады.

Ташкент пен Түркістанға Орта орда, Шығысқа Ұлы орда, батыс пен солтүстікке Кіші орда қырғыздары қоныстанды», – деп жазады.

Мұнда «Орда» (Ағылшынша Horde) деп отырғаны кәдімгі біз айтып жүрген «Жүздік» екені белгілі.

Алатауды ен жайлаған Ұлы орда қырғыздарының саны 100 мыңды, Ташкент пен Оңтүстік Сібірдегі Орта орда қырғыздары 406 мыңды, ал Орал, Каспий жағалауын мекендеген Кіші орда қырғыздары 800 мыңды құрайды», – деп жалғастырады сөзін.

Алатауды ен жайлаған Ұлы орда қырғыздарының саны 100 мыңды, Ташкент пен Оңтүстік Сібірдегі Орта орда қырғыздары 406 мыңды, ал Орал, Каспий жағалауын мекендеген Кіші орда қырғыздары 800 мыңды құрайды», – деп жалғастырады сөзін.

Алатауды ен жайлаған Ұлы орда қырғыздарының саны 100 мыңды, Ташкент пен Оңтүстік Сібірдегі Орта орда қырғыздары 406 мыңды, ал Орал, Каспий жағалауын мекендеген Кіші орда қырғыздары 800 мыңды құрайды», – деп жалғастырады сөзін.

2018 жылдың қоңыр күзінде Жазушылар одағы Батыс Қазақстан облыстық филиалының сол кездегі директоры, көрнекті ақын Ақұштап Бақтыгерееваның тапсырмасымен Мираның шашбауын көтеріп туған жері Бөкей орда ауданына бардым.

Кезінде Жәңгір ханның ордасы, Бөкей облысының орталығы, Орда ауданының орталығы болған қала, ауыл аттарын иеленген қазіргі Хан ордасы ауылы жылжыған жылдардың бедері мен бет-бейнесін көз алдыма әкелетін мұражайға айналғандай.

Бөкей орда жұрты жерлес жазушыға құрмет-қошемет көрсетті.

Бұл – Орда жерінің шығысындағы жай еді.

Сіздіңше, Алтын Орда тарихын қаншалықты насихаттай алып жүрміз?

Өзімнің Алтын Орда жерінде туғаныма байланысты мойыныма жүктелетін жүкті шама-шарқымша атқардым деп ойлаймын.

Бірақ теледидардан Алтын Орда туралы бірде-бір хабар көрмедім.

Бұрын орыстар «Алтын Орда» дегенде ат-тонын алып қашушы еді.

Дегенмен, бұл шаһардың гүлденген дәуірі – Алтын Орда заманы.