ЛЕВ ТОЛСТОЙҒА НЕГЕ БҰЙЫРМАДЫ?

Өткен ғасырдың басында тіл мен әдебиет саласындағы Швед академиясы жыл сайын дүние жүзіндегі ең үздік шығармаларға Нобель сыйлығын беруді ұйғарғанда, айдай әлемде орыстың ұлы жазушысы Лев Толстойдың алдына түсе алатын, онымен тең түсетін талант жоқ-тын.

«Казактар», «Анна Каренина», «Соғыс және әлем», «Қажымұрат» секілді орыстың ғана емес, жалпы адамзат баласының ұлы қазынасына айналған, мәңгілік дүниелерді туғызған Лев Толстойдың алдына түсу немесе одан артық жазу мүмкін де емес еді.

Лев Толстойдың жазу машығына, көркемдік қабілетінің қуаттылығына, ойының тереңдігіне, тілінің шұрайлылығына, сезімталдығына, өзгеше көре білетін ерекшелігіне таң қалмаған суреткер кемде-кем.

Неге екені белгісіз, Лев Толстойға деген миллиондаған оқырмандар мен мыңдаған жазушылардың ыстық пейілін елемеген Швед академиясы 1901 жылы Нобель сыйлығын француз ақыны Сюлли-Прюдомға берді.

Өйткені сол жылдары әдеби қауым ең алғашқы Нобель сыйлығын ұлы суреткер Лев Толстойдың алатынына қатты сенімді болды.

Ендеше, христиан діні мен өркениетті қатты сынағаны үшін ұлы суреткер Лев Толстойға берілмеген Нобель сыйлығының Рене Сюлли Прюдомға бұйыруы бір жағынан заңдылық та болатын.

– Лев Толстой қандай жазушы?

Баяғыда Лев Толстой қыдырып жүрсе Ресей империясының сарбаздары графқа құрмет көрсетпей (честь бермей) қастарынан өте шығыпты.

Сонда Лев Толстой «Ресейдің жарқын болашағының кепілі міне осылар» депті қуанып…» Бұны өз аузынан серуендеп жүргенде я болмаса жазу бөлмесінде Ғалия шешемізден тығылып, темекінің көк түтінін бұйралап отырғанда талай естігенбіз.

Әңгіме ғасыр бұрын жасап кеткен Лев Толстой туралы болғанымен мына сөздегі кейіпкер айнымаған Серіағамның өзі еді.

Лев Толстойдың «Соғыс және бейбітшілік» дәуірнамасын түпнұсқадан оқу мен теледидардан көре салудың арасы жер мен көктей.

Лев Толстойдың «Соғыс пен бейбітшілік» роман-эпопеясы хақында.

Адамзат тарихындағы ұлы шығармалардың бірі – орыс жазушысы Лев Толстойдың «Соғыс пен бейбітшілігі».

Лев Толстой «Соғыс пен бейбітшілік» романының 1,2-кітаптарында бейбіт уақыттағы және майдан кезіндегі жағдайларды әр бөлімде кезектестіріп суреттейді.

Орыс-француз соғысын жазғанмен, Лев Толстойдың романы әлі күнге дейін өзектілігін жойған жоқ (классика осы себептен де классика болса керек).

Лев Толстой «Соғыс пен бейбітшіліктің» алғашқы екі кітабында кеңінен суреттеген тағы бір кейіпкер – Пьер Безухов.

Осы арқылы Лев Толстой өзгелерді дүниесіне қарап құрметтейтін адамдарды мысқылдаса керек.

Осындай жәйттарды жазған Лев Толстой жар таңдаудағы ескеру керек дүниелерді, отбасы құндылықтары мәселелерін меңзегендей.

Лев Толстой 1,2-ші кітаптарда негізінен осы екі қаһарманның бастан кешкендерін суреттегендіктен, біз де сөйттік.

Лев Толстой майдан кезіндегі түрлі жәйттарды бейнелеу арқылы оқырманға ой салуға тырысады, заман шындығын сол жағдайларды көрсету арқылы меңзейді.

Лев Толстойдың жазуынша, Ресей осы күні әскерінің жартысынан айрылыпты.

Лев Толстойдың гуманистік идеяларын түсіну, сіңіру үшін шығарманы толық оқып шығу керек.

Лев Толстой мұның бәрін жазу арқылы соғыс деген зұлматтың зардаптарын ғана емес, барлық адам баласы бір-біріне бауыр екенін, бір халыққа бір халық қиянат, зұлымдық жасамау керектігін меңзегендей.

Құдай Лев Толстойдай кемеңгерді бере салса да, сол ұлттың өзі жазушының гуманистік идеяларын ұстанбағаны өкінішті.

Алайда Лев Толстой секілді тұлғалар өз жұрты үшін ғана тумайды.

Сондықтан да

Ал шетелдік жазушылардан Габриэль Гарсиа Маркес, Салман Рушди, Лев Толстой, Томас Харди, Франц Кафка, Оливер Генри, т.б.

Осыдан 80 жыл бұрын әлем мойындаған тарихшы-түрколог Лев Николаевич Гумилевтің дәлелдеп кеткен айшықты ақиқаты.

Лев Толстой: «Орыс әдебиеті менен кейін біраз жыл демалады» – деген екен.

«Абай жолы» – Лев Толстойдың, Федор Достоевскийдің шығармалары сияқты мәңгі өлмейтін туынды деп ойлаймын.

Осы сапарда Назгүл алғаш рет Чеховтың Мәскеудегі музей-үйін, Лев Толстойдың усадьбасын көрді.