Ол аз көрінсе, КСРО Ғылыми академиясының 1925 жылы бұрынғы Адай оязы, бүгінгі Маңғыстау облысын зерттеген Антропологиялық энциклопедиясына қатысып, экспедиция материалдарының жинағымен 1927 жылы Ленинградта жарық көрген «Казаки Адаевского уезда» атты ақырғы ғылыми шығармасын ұлт көсемі «А.Н.Букейхан» деп жариялағанын да еске сала кетемін (№ 4 сурет).

Яицкие казаки вели против них войну настоящую и ожесточенную» деп жазғаны «қазақтардан басқаның бәрін тізе бүктірдік енді тек қазақтарды бағындыру ғана қалып тұр» деп жазып, қаншама қазақ ауылдарын түгелдей аямай, жауыздық пен қатыгездіктің неше түрін көрсетіп қырып жібергенін баяндайды.

Енді мұрағаттағы хатпен орыс тілінде танысайық: «Оренбургского драгунского полка подпоручик Дмитрий Гладышев канцелярию секретно обявил (менің «Абылай хан» кітабымның 3-ші томы 202 бетінде) Оные киргиз казаки разговаривали, что как вышеписанной Акчора би (керей) зенгорскою приезжал.

«…восточные историки, утверждая, что казаки, состовляли смостоятельный и независимый народ в отдаленнейших веках нашего летоисчисления».

не стало и Буйдаш, и вслед за тем казаки совершенно исчезли», – (стр.

Ол түсіндірмесінде: «Если автор «Тарих-и Рашиди» пишет, что его Казаки около 940 (1533,4) году исчезли совершенно, то он выразился слишком резко.

Его казаки не исчезли, а только на время сошли со сцены.

Красноармейцы к нам приходят и грабят, и казаки приходят тоже грабят, и мы не имея никакой реальной силы до сего времени относились недружелюбно.

Яицкие казаки вели против них войну настоящую и ожесточенную»[4, c.

А.Карпов кітабында: «...Раз это киргиз – то враг, заклятый враг и все, что носило на себе киргизский облик, все уничтожалось, билось казаками на смерть, целые аулы, старцы, жены – все истреблялось; убивались дети и грудные младенцы, - «вырастут – укусят!» говорили казаки и поднимали их на копья.

Антропологиялық очерктер...» (Казаки.

Самойловичтің «“Қазақ” сөзі жайлы» («О слове “казак”») атты жұмысында (Казаки.

Атап айтқанда, автордың айтуынша, «қазақ» сөзі әуелде әлеуметтік термин болған, көрсетілген термин кейін ғана эндоэтнонимге айналды (Казаки.

Фиельструптың «Батыс Қазақстан аумағындағы малшылық пен көшпелі өмір салты» («Скотоводство и кочевание в части степей Западного Казакстана») мақаласында жартылай көшпелі және көшпелі қазақтардың шаруашылығындағы айырмашылықтар анықталған: «Екі топта бір уақытта этнографиялық зерттеулер бағдарламасының орындалуы адай руына жататын көшпелі қазақтар тұрмысы мен олардың жартылай көшпелі қандастардың тұрмысының арасындағы табиғи айырмашылықтарды айқын көрсететін ақпарат берді» (Казаки.

Шнейдердің «Қазақтың ою салу өнері» («Казакская орнаментика») мақаласында қазақтың дәстүрлі өнерлері мен кәсіптері талданған: «Қазақ халқы шығармашылық күш-жігерін жұмсаған өнерлер осы: киіз басу, киіз безендіру, киіз бастырмасы, кесте тігу, өрме кілемше жасау, тоқымашылық, тас пен ағашқа, сондай-ақ сүйекке ою-өрнек жасау және зергерлік» (Казаки.

Мысалы, мақалада қабір ескерткіштерін жасау процесімен бірге қабір ескерткіштері өңделген кезде қолданылатын құралдар мен керек-жарақтар егжей-тегжейлі, нақты түрде сипатталған (Казаки.

Міне, қазақ жерінде алшаң басқан «избалованные казаки» қазақтың өмір сүруіне зор қауіп төндірді.