Генерал-майор Кройепус өз ақпарында Әулиеата қаласының ішкі қорғаны 170х50, 70х275 көлемінде тік төртбұрышты екенін, қорғанда ұзын бес көше мен оны қиып жатқан тар бес көшедегі 517 үйде жайма дүкен барын, 66 үйде дүкеннің жоқтығын хабарлаған.

Сонымен қатар ол қорғанға іргелес орналасқан қаладағы төрт түзу көшеде 250 үй, 5 мешіт, 22 жайма дүкен, 15 тері илейтін, 2 сабын қайнататын және 2 шам жасайтын кәсіпорынның болғанын айтқан.

Жайма деп аты айтып тұрғандай, Шаған өзені көктемде осы алқапқа молынан жайылып, су басып қалатын еді.

Жазушы шеберлігінің тағы бір қыры табиғат құбылыстары мен тұрмыстық жағдайларға қатысты тіркестерді образды қолдана білуінен көрінеді: «түксиген қабағынан қыраулы қыстай кәрін төгіп», «өкпе-ашуын толғай кетті», «Жейхұн өзеніндей тасыған жыры үшін», «тұсаған жылқыдай өрісіңді кеңіттірмей» («Алмас қылыш»), «тұншыға безерген дүние», «алтын тұғырға қонған ақ сұңқардай», «безек қаққан ұшқыр ойы», «кермиық сар дала өлік тәрізді үрейлі, моладай азынаған суық», «бозғылт шөл», «сала құлаш көк құрыш алдаспандар», «аш бүркіттей шүйілді», «қанжардай тырнағымен жыртқан қанды көз барыстай», «нардай қара айғыр», «қазандай қара дулыға», «ақ көбік атып, долдана тасыған өзен», «жұдырықтай тастар», «кәрі бүркіттей тұғырда отырып қалған қарт жырау», «қамыс құлақ, бөкен сан жүйрік», «құлан қомдас бота тірсек сүлектен жаратылған будан» («Жанталас»), «төңірек сандықтан суырған гауһар тастай жалт-жұлт ойнап ғажайып сәулетті түрге енді», «сүмбілдей сәйгүлік жүйрік», «шайқала ырғалған жорға», «қайыңның безіндей берік, қазан тастай шомбал, төртбақ келген біреу», «есік пен төрдей, ай табанды жайма жал қаракөк айғыр», «кескен қара томардай келте қара сұр жігіт», «суық кекесін», «лақа бас, білектей жуан, қайрақ тас түстес тау жыланы», «бас бүйендей өлексесін салбаң еткізіп топ еткізді», «қардай опырылып ат үстінен құлап түсті», «қышқаштай жабысқан темір саусақтар», «шойындай ауыр шомбал дене», «құлаштай сілтеген қамшы», «боз торғайдай кішкентай болғанмен, биік ұшар халқым бар еді», «өзен жыландай сумаң қағып ағады», «сүмбідей сұлу бедеуінің үстінде қорғасын құйған құлжа асығындай берік отырған жас жігіт», «көзінде бір сәуле жалт етті де, кенет үрлеп сөндірілген білте шам жарығындай жоқ болды», «бие сауымындай кеңесу», «күншығыс жақты сынық тағадай қоршай көмкерген кәрі Қаратау алыстан қара қошқылданып көрінеді», «екі көзі оттай жайнап, күре тамыры білеудей болып, кең тамағы торғай жұтқан қурай жыланның көмейіндей ісіп кетті», «бәйгеге шапқан жүйріктей, жыр желісінен маңдай тері бұршақтап ақты», «сүйек тиген төбеттей ұпайым түгел деп өз бетіне кетпейді», «жаңа туған айдай толықсыған Арқаның жас сұлуы», «мысықтың мұртындай түксиген сирек қасы», «салпы ерінді аузын қисаңдата шайнағанда саршұнақтың құйрығындай жіңішке ұзын мұрты едірең-едірең ете қалды», «жараланған қасқырдай тіпті долданып алды», «мұрты ұйқыдан оянып керілген мысықтың құйрығындай тікірейе қалды», «аңшы қуып жеткен еліктің лағындай зәресі ұшып, тостағандай көзі шарасынан шыға жаздай жаутаңдаған», «арбаған жыланға таяған торғайдай жақындай берді», «жағалтайды ілген қара бүркіттей», «жаңа туған қозының елтірісіндей қара қошқыл бұп-бұйра шаш», «сүліктей қара су жорға», «кәрі қылыш – карательный отряд» («Қаһар»).

Сондықтан Гогольдің «Портретіндегі» жайма базардан, жарқын дауыстардан, жас жігіттің жадағай тұрмысынан, тіпті портреттің өзінен, ондағы әлгі жан шошытар көзден, жасырын қалаулардан, алтын мәнеттің сыңғырынан, өң мен түстен, бәр-бәрінің жанынан жанай өтіп, бірден жалдамалы пәтерде Лизаның портретін салып отырған жас жігіттің үстінен түсейік.

Бұл болашақта макарон, жайма, өзге де ұн өнімдерін шығаруды межелеп отырған зауыт үшін аса маңызды.

Тұп-тура жайма базар.

Бұдан бөлек жайма базарлардың жұмысы 11.00-ден 17.00-ге дейін, дәмхана-мейрамхана және қоғамдық тамақтану орындарының жұмысы 22.00-ге дейін шектеледі.

Сөйте тұра жаны да жайсаң жайма шуақ еді.

Күн арқан бойы көтеріліп, жер-жиһанды нұрлы шуағына бөлеген мамыр айының жайма шуақ күндерінің бірі еді.

«Ә, өзіңнен алған қарызымды бүгін-ертең қайтара алмайтын болған соң жайма базарға апарып саудалауға бара жатырмын», – дедім өтірік желкемді қасып.