«Бүгінгідей қиын заманда тәжірибелі маман, адал қызмет ететін адам керек, қартайып тұрған жоқсыз, тағы біраз жыл істеңіз», – деді.

Мұндайға жол бермеу үшін Қоғамның басшысы мықты, іскер, заңға жетік, саланың ұңғыл-шұңғылын білетін адам болуы керек.

Ол шындық үшін күресіп жүрген адам», – деп сөйледі.

Жиынға бар-жоғы 70-80 адам қатысыпты.

Өйткені олар «сайлаған авторлар кеңесінің мүшесімін, менен басқа тағы 11 адам біздің қоғамның авторлар кеңесінің мүшесі қатарында.

Бұл адам қазіргі уақытта қоғамның бірінші басшысы болмай тұра, шындыққа жанаспайтын ақпаратты таратқан.

Кейбір деректер «қайсар, батыр, ержүрек жауынгер» деген мағынаға саяды десе, енді бір деректерде «тұр» сөзін түбірге алып, түрегеп тұру, яғни, өзінің заңды орнында тұрған адам деген ұғымға әкеледі.

Дегенмен бұл газетке сырттан келген адам емеспін.

АДАМ КІМ?

Канттың түсінігінде, философияның негізгі міндеті – адамға адам болып өмір сүруді үйрету.

Есті адам ерте ме, кеш пе, өзі жөнінде, басқаларға қатынасы жөнінде, өзінің не үшін өмір сүріп жүргені жөнінде ойланады.

Кез келген адам сонда жауап іздеп кәсіби философтардан – Гегельден, Кант пен Ницщеден гөрі, Бахтин «ойшылдар» деп атаған Конфуций, Монтень, Пушкин, Абай, Достоевский, Толстой, Шәкәрім сияқты даналарға жүгінеді.

Гегель, Маркс сияқты кәсіби философтар жалпылама құбылыстарды, ұғымдарды қарастырады: жалпы дүние, жалпы табиғат, жалпы қоғам, жалпы адам, материя, сана, болмыс, себеп-салдар, тағысын тағылар.

Ал Достоевский, Толстой, Абай сияқты ойшылдар жеке, дара, қымбат, жұмбақ нәрселер туралы, белгілі бір қоғамда, белгілі бір уақытта өмір сүретін нақты адам, оның көңіл-күйі, тұрмыс-тіршілігі, іс-қимылы, арман-мұраты туралы сөз қозғайды.

Гегельдің, Маркстің философиясында нақты адам жоқ, белгілі бір ортада, белгілі бір уақытта өмір сүретін адам жоқ, жалпы адам бар (человек вообще).

Гегельдің, Маркстің философиясында нақты адам жоқ, белгілі бір ортада, белгілі бір уақытта өмір сүретін адам жоқ, жалпы адам бар (человек вообще).

Гегельдің, Маркстің философиясында нақты адам жоқ, белгілі бір ортада, белгілі бір уақытта өмір сүретін адам жоқ, жалпы адам бар (человек вообще).

Ойшылдарға тән қарапайым философия адаммен айналысады; адам тану үшін ғылымнан гөрі әдебиетке, өнерге, дінге сүйенеді, өмірге, адамдардың тұрмыс-тіршілігіне, қарым-қатынасына, көңіл-күйіне жақын болып келеді; ақылға да жүгінеді, сонымен бірге сезімге, эмоцияға да орын береді.

«Атымды адам қойған соң, қайтіп надан болайын?

Философияның басты нысанасы – адам.

Нағыз философия адам танумен, адам жұмбағын шешумен айналысады.

Нағыз философия адам танумен, адам жұмбағын шешумен айналысады.

Сондықтан да философия адамды адам ететін, өсіретін, жетілдіретін, түзу жолға салатын даналыққа, білімге, білімнің нәрі, түпкі өзегі болып табылатын түсінікке айрықша мән береді.

Адам дегеніміз кім, адам қалай өседі, жетіледі, адам болады?

Адам дегеніміз кім, адам қалай өседі, жетіледі, адам болады?

Адам дегеніміз кім, адам қалай өседі, жетіледі, адам болады?

Адам қалай сүрінеді, қателеседі, қайтіп ол түзеле алады?

Абай адам туралы, «адамның кейбір кездері», жақсы не жаман қылықтары туралы айтқанда құрғақ пайымдауға салынбайды, көкейкесті ойларын сырлы, сұлу өлеңдерімен, терең мағыналы қара сөздерімен жеткізеді.

Абай адам туралы, «қалың елі, қазағы, қайран жұрты» туралы айтқанда артықшылығынан көрі кем-кетігіне, кеселіне көбірек тоқталады, ашынады, күйінеді, шенеп-мінейді.

Оларды оқып білген адам үшін мұндай сұрақ қоюдың өзі артық.

Философияны қызықтыратын нәрсе – адам, ал адамды танып кою аз, түсіну керек.

АТЫМДЫ АДАМ ҚОЙҒАН СОҢ…

Адам болып туып, адам қатарына қосыла алмау – қорлық.

Адам болып туып, адам қатарына қосыла алмау – қорлық.

Адам болып туып, надан болу – қорлық.

«Атымды адам қойған соң, – дейді Абай, – Қайтіп надан болайын».

Адам туралы, дүние, өмір, ар-ұят, жақсы-жаман мінездер, махаббат, достық, білім-ғылым туралы терең, ғажап түсінік бар.

Абай іліміндегі даналық – теориялық тұжырымдама емес, адам болып өмір сүру тәсілі.

Ал осындай диалектикалық сезім (чутье), диалектикалық түсінік, дүниедегі, адам өміріндегі қайшылықты, келеңсіз құбылыстарды тап басып тану, суреттеу қазақ философиясында, соның ішінде Абайда бар.

Адам басында мұндай жағдай болмай ма?

« Адамзат – бүгін адам,

Абайда абайтанушылар көптен сөз етіп журген толық адам туралы ілім бар.

Толық адам, жетілген, яғни, бақытты адам туралы кезінде әл-Фараби жазды.

Толық адам, жетілген, яғни, бақытты адам туралы кезінде әл-Фараби жазды.

Адам қалай толық, жетілген тұлға болады?

Адам өмірінің қырлары мен сырларын.

Абайдың даналығын, тереңдігін адам өміріндегі жүректің ерекше рөлін ашып көрсетуінен аңғаруға болады.

Адам өмірінде бәрі жүректің әмірімен, қалауымен болады дейді.

Бірақ адам жай пенде болып қалғысы келмейді, өседі, жетіледі, дараланады.

Абай он сегізінші сөзінде: «Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озбақ.

Абай он сегізінші сөзінде: «Тегінде адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озбақ.

Абайдың «толық адам», «адам бол», «терең ой», «дүниеге кірпіш болып қалан», «әсемпаз болма әрнеге, өнерпаз болсаң арқалан» деген идеялары, халқын сынап, мінеп, оятып, бірлікке, білімге, өнерге, кәсіпке шақырған өсиеті көпті әлеуметтік күшке айналдырмақ болған әрекеті болды.

Абайдың «толық адам», «адам бол», «терең ой», «дүниеге кірпіш болып қалан», «әсемпаз болма әрнеге, өнерпаз болсаң арқалан» деген идеялары, халқын сынап, мінеп, оятып, бірлікке, білімге, өнерге, кәсіпке шақырған өсиеті көпті әлеуметтік күшке айналдырмақ болған әрекеті болды.

Саңқылдап сөйлеген адам даусы анық жетіп тұр.

Адам көп екен.

Адам сирек.

Есік алды толған адам.

Үйленетін адам Мұраттың өзі болып шықты.

Ағасы Аташ Сағидан да өткен сабырлы, аз сөзді адам еді.

Қандай адам түбінде ақтар сені,

– Өмірде болатын кездейсоқ жағдайлардың адам тағдырын қалай өзгертіп жіберетінін, сондайдан туындаған өкініш өмір бойы өзегіңді өртейтінін көрсетсем дедім.

Адам өміріндегі махаббат деген ғажайып сезімге аса бір құрметпен абайлап қарап, аялай білмесең, оның аяғы қандай өкініш-қайғыға соқтыратынын мегзедім.

– Салыстырмалы түрде қарап көрсек, адам психологиясына үңілу мен өзге жаратылыс иелерінің, табиғат көріністерінің тереңіне бойлаудың қайсысы әлдеқайда күрделі болуы мүмкін?

– Әрине, адам психологиясына, ішкі әлеміне үңілу әлдеқайда күрделі екені бесенеден белгілі.

Адам аласы ішінде деген.

Салыстырмалы түрде айтқанда, бұл – адам өмірінің құпиясын ашуға талпынған ғылыми-тәжірибелік ізденіс тәрізді, ешқашан нақты жауабы табылмайтын, қалыптанған ережесі жасалмайтын, өнердің даму өрісіне ілесіп отыратын ұшы-қиыры жоқ үздіксіз үрдіс.

Ота үстелінің үстінде жатқан арудың жүрегін қолына алып үңіле зерттеп тұрған дәрігер адам ағзасының құпиясын түсінгісі келетін тәрізді.

Керемет зерделі, ізденгіш, еңбекқор адам, зоология профессоры марқұм Мариковский ақсақал өз бетімен дала кезіп жүріп ашқан, көрген, қарапайым фотоаппаратқа тартып алған, блокнотына суретін сызып алған петроглифтердің өзі қаншама!

Хош, енді екі-үш көлікке тиелген осыншама адам ой жотамен он мың суреті бар деп болжанатын Ешкіөлместе қанша апта немесе қанша ай тынбай еңбектенетінін есептеңіз.